वांछित मन्त्र चुनें

ता अ॑स्य॒ सूद॑दोहस॒: सोमं॑ श्रीणन्ति॒ पृश्न॑यः । जन्म॑न्दे॒वानां॒ विश॑स्त्रि॒ष्वा रो॑च॒ने दि॒वः ॥

अंग्रेज़ी लिप्यंतरण

tā asya sūdadohasaḥ somaṁ śrīṇanti pṛśnayaḥ | janman devānāṁ viśas triṣv ā rocane divaḥ ||

मन्त्र उच्चारण
पद पाठ

ताः । अ॒स्य॒ । सूद॑ऽदोहसः । सोम॑म् । श्री॒ण॒न्ति॒ । पृश्न॑यः । जन्म॑न् । दे॒वाना॑म् । विशः॑ । त्रि॒षु । आ । रो॒च॒ने । दि॒वः ॥ ८.६९.३

ऋग्वेद » मण्डल:8» सूक्त:69» मन्त्र:3 | अष्टक:6» अध्याय:5» वर्ग:5» मन्त्र:3 | मण्डल:8» अनुवाक:7» मन्त्र:3


0 बार पढ़ा गया

शिव शंकर शर्मा

पदार्थान्वयभाषाः - (वाजबन्धवः) हे विज्ञानरूप अन्न से परस्पर बद्ध बन्धुभूत इन्द्रिय पुरुषो ! (युष्मे) तुममें (निनित्सुः+चन) निन्दाभ्यासी (मर्त्यः+चन) जन भी (अवद्यम्) निन्दा या अपराध (न+अधि+दीधरत्) स्थापित नहीं करता ॥१९॥
भावार्थभाषाः - यह शुद्ध इन्द्रियों का वर्णन है। जिनके इन्द्रिय शुद्ध और विज्ञानयुक्त हैं, वे धन्यवाद के पात्र हैं ॥१९॥
0 बार पढ़ा गया

हरिशरण सिद्धान्तालंकार

दिव्यगुणों का जन्म

पदार्थान्वयभाषाः - [१] (ताः) = वे (अस्य) = इस प्रभु की (सूददोहस:) = [सूद - Pouring out] उच्चरित वाणियों का अपने में प्रपूरण करनेवाले (पृश्नयः) = ज्ञानदीप्तियों का स्पर्श करनेवाले लोग (सोमं श्रीणन्ति) = सोम का [वीर्यशक्ति का] अपने में परिपाक करते हैं। इसको अपने में ठीक प्रकार से परिपक्व करके ये अपने ज्ञानाग्नि को दीप्त कर पाते हैं। [२] ये वीर्य का ठीक से परिपाक करनेवाली (विशः) = प्रजाएँ (देवानां जन्मन्) = दिव्य गुणों की उत्पत्ति के विषय में तथा (त्रिषु) = प्रकृति, जीव व आत्मा के विषय में (दिवः अरोचने) = ज्ञान को दीप्त करने में समर्थ होती हैं।
भावार्थभाषाः - भावार्थ- हम सोमशक्ति को अपने ठीक प्रकार से परिपक्व करके ज्ञानाग्नि को दीप्त करें। इससे हमारे में दिव्यगुणों का विकास होगा और 'प्रकृति, जीव, परमात्मा' का ज्ञान प्राप्त होगा।
0 बार पढ़ा गया

शिव शंकर शर्मा

पदार्थान्वयभाषाः - हे वाजबन्धवः=वाजेन विज्ञानान्नेन सुबद्धा बन्धुभूता इन्द्रियपुरुषाः। युष्मे=युष्मासु। निनित्सुः। चन=निन्दाभ्यासी अपि मर्त्यः। अवद्यं=निन्दां दोषञ्च। नाधि दीधरत्=अधिस्थापयति ॥१९॥
0 बार पढ़ा गया

डॉ. तुलसी राम

पदार्थान्वयभाषाः - Just as on the rise of dawn in the divine heaven of light, the edifying rays of the sun beatify the Indra- born beauty and freshness of life in the three regions of earth, heaven and the skies, similarly, on the dawn of divine vision in the intelligence of the soul, the revelations of divinity and reflections of omniscience refine, intensify and edify the energy, power and beauty of the soma gifts of Indra, this oceanic source of matter, energy and excellence of life, for the trinity of body, mind and soul.