वांछित मन्त्र चुनें

प्रेदं ब्रह्म॑ वृत्र॒तूर्ये॑ष्वाविथ॒ प्र सु॑न्व॒तः श॑चीपत॒ इन्द्र॒ विश्वा॑भिरू॒तिभि॑: । माध्यं॑दिनस्य॒ सव॑नस्य वृत्रहन्ननेद्य॒ पिबा॒ सोम॑स्य वज्रिवः ॥

अंग्रेज़ी लिप्यंतरण

predam brahma vṛtratūryeṣv āvitha pra sunvataḥ śacīpata indra viśvābhir ūtibhiḥ | mādhyaṁdinasya savanasya vṛtrahann anedya pibā somasya vajrivaḥ ||

मन्त्र उच्चारण
पद पाठ

प्र । इ॒दम् । ब्रह्म॑ । वृ॒त्र॒ऽतूर्ये॑षु । आ॒वि॒थ॒ । प्र । सु॒न्व॒तः । श॒ची॒ऽप॒ते॒ । इन्द्र॑ । विश्वा॑भिः । ऊ॒तिऽभिः॑ । माध्य॑न्दिनस्य । सव॑नस्य । वृ॒त्र॒ऽह॒न् । अ॒ने॒द्य॒ । पिब॑ । सोम॑स्य । व॒ज्रि॒ऽवः॒ ॥ ८.३७.१

ऋग्वेद » मण्डल:8» सूक्त:37» मन्त्र:1 | अष्टक:6» अध्याय:3» वर्ग:19» मन्त्र:1 | मण्डल:8» अनुवाक:5» मन्त्र:1


0 बार पढ़ा गया

हरिशरण सिद्धान्तालंकार

माध्यन्दिन स्तवन के सोम का पान

पदार्थान्वयभाषाः - [१] हे (इन्द्र) = शत्रुओं का विद्रावण करनेवाले प्रभो! आप (वृत्रतूर्येषु) = वासना के विनाशवाले संग्रामों में (इदं ब्रह्म) = इस ज्ञान का (प्र आविथ) = प्रकर्षेण रक्षण करते हैं। हे (शचीपते) = प्रज्ञा व कर्मों के स्वामिन् प्रभो ! आप (विश्वाभिः ऊतिभिः) = सब रक्षणों के द्वारा (सुन्वतः) = सोमाभिषव करनेवाले इस पुरुष का प्र [ आविथ] रक्षण करते हैं। [२] हे (वृत्रहन्) = ज्ञान की आवरणभूत वासना को विनष्ट करनेवाले, (अनेद्य) = अनिन्दनीय-पापरहित (वज्रिवः) = वज्रहस्त प्रभो! आप माध्यन्दिनस्य (सवनस्य) = हमारे जीवन के माध्यन्दिन-सवन सम्बन्धी, अर्थात् २५ से ६८ वर्ष तक चलनेवाले गृहस्थ यज्ञ सम्बन्धी (सोमस्य पिबा) = सोम का पान करिये। आपकी कृपा से हम यौवन में भी, संयमी जीवन के बनकर वीर्यशक्ति को सुरक्षित करनेवाले हों।
भावार्थभाषाः - भावार्थ- प्रभु सोमरक्षक पुरुष के ज्ञान का रक्षण करते हैं। प्रभु कृपा से ही हम यौवन में भी संयमी जीवनवाले बनकर सोम का रक्षण कर पाते हैं।
0 बार पढ़ा गया

डॉ. तुलसी राम

पदार्थान्वयभाषाः - Indra, lord of song and acts of bravery, saviour of poets and warriors in the battles against darkness and evil within the personality and without in the objective world, with all your modes and methods of protection and promotion, protect and exalt this holy song and the creator of the song and soma for the betterment of life. O lord of the thunderbolt, destroyer of the demon of darkness, evil and suffering, impeccable beyond reproach, come, join us and taste the joy of creative soma of the mid-day session of our yajnic action.