ज॒नि॒ता दि॒वो ज॑नि॒ता पृ॑थि॒व्याः पिबा॒ सोमं॒ मदा॑य॒ कं श॑तक्रतो । यं ते॑ भा॒गमधा॑रय॒न्विश्वा॑: सेहा॒नः पृत॑ना उ॒रु ज्रय॒: सम॑प्सु॒जिन्म॒रुत्वाँ॑ इन्द्र सत्पते ॥
अंग्रेज़ी लिप्यंतरण
janitā divo janitā pṛthivyāḥ pibā somam madāya kaṁ śatakrato | yaṁ te bhāgam adhārayan viśvāḥ sehānaḥ pṛtanā uru jrayaḥ sam apsujin marutvām̐ indra satpate ||
पद पाठ
ज॒नि॒ता । दि॒वः । ज॒नि॒ता । पृ॒थि॒व्याः । पिब॑ । सोम॑म् । मदा॑य । कम् । श॒त॒क्र॒तो॒ इति॑ शतऽक्रतो । यम् । ते॒ । भा॒गम् । अधा॑रयन् । विश्वाः॑ । से॒हा॒नः । पृत॑नाः । उ॒रु । ज्रयः॑ । सम् । अ॒प्सु॒ऽजित् । म॒रुत्वा॑न् । इ॒न्द्र॒ । स॒त्ऽप॒ते॒ ॥ ८.३६.४
ऋग्वेद » मण्डल:8» सूक्त:36» मन्त्र:4
| अष्टक:6» अध्याय:3» वर्ग:18» मन्त्र:4
| मण्डल:8» अनुवाक:5» मन्त्र:4
0 बार पढ़ा गया
हरिशरण सिद्धान्तालंकार
'दिवः पृथिव्याः ' जनिता
पदार्थान्वयभाषाः - [१] हे प्रभो! आप (दिवः) = द्युलोक के (जनिता) = प्रादुर्भूत करनेवाले हैं। (जनिता पृथिव्याः) = इस पृथिवी के भी जनिता हैं। मस्तिष्करूप द्युलोक व शरीररूप पृथिवीलोक को आप ही तो उत्पन्न करते हैं। इस मस्तिष्क व शरीर के सम्यक् विकास के लिये आप सोम का रक्षण करिये। अवशिष्ट मन्त्र भाग एक संख्या पर द्रष्टव्य है।
भावार्थभाषाः - भावार्थ- प्रभु ही द्युलोक व पृथिवीलोक के उत्पत्तिकर्ता हैं। हमारे जीवनों में मस्तिष्क को दीप्त तथा शरीर को प्रभु ही दृढ़ बनाते हैं। इसके लिये आप सोम का रक्षण करिये।
0 बार पढ़ा गया
डॉ. तुलसी राम
पदार्थान्वयभाषाः - Indra, lord omnipotent, you are the generator of the regions of light and happiness. You are the generator of the earth. O lord of a hundred great acts of creation, accept, enjoy and protect the exhilarating portion of devotion and ecstasy of the celebrants which they have dedicated to you, and let the ecstasy move their hearts too to your satisfaction. You are the conqueror in all battles of the world between good and evil forces. You are the immanent presence in the expansive space and beyond. You are the life and energy in cosmic waters and in the mighty storms of winds, O lord of truth and justice and master saviour of the good and holy people.
