यो विश्वा॑न्य॒भि व्र॒ता सोम॑स्य॒ मदे॒ अन्ध॑सः । इन्द्रो॑ दे॒वेषु॒ चेत॑ति ॥
अंग्रेज़ी लिप्यंतरण
yo viśvāny abhi vratā somasya made andhasaḥ | indro deveṣu cetati ||
पद पाठ
यः । विश्वा॑नि । अ॒भि । व्र॒ता । सोम॑स्य । मदे॑ । अन्ध॑सः । इन्द्रः॑ । दे॒वेषु॑ । चेत॑ति ॥ ८.३२.२८
ऋग्वेद » मण्डल:8» सूक्त:32» मन्त्र:28
| अष्टक:6» अध्याय:3» वर्ग:6» मन्त्र:3
| मण्डल:8» अनुवाक:5» मन्त्र:28
0 बार पढ़ा गया
हरिशरण सिद्धान्तालंकार
व्रतमय जीवन
पदार्थान्वयभाषाः - [१] (यः) = जो (अन्धसः सोमस्य मदे) = शरीर के भोजनरूप इस सोम के मद में, उल्लास में (विश्वानि व्रता अभि) = सब व्रतों की ओर चलता है। अर्थात् सोम को शरीर में सुरक्षित करता है, इस सोम को शरीर का भोजन बनाता है, वह सदा उत्तम कर्मों में ही प्रवृत्त होता है। सोम का विनाश ही मनुष्य को विलासमयी व पापमयी वृत्ति का बना देता है। [२] (इन्द्रः) = यह जितेन्द्रिय पुरुष (देवेषु चेतति) = देवताओं के, विद्वानों के सम्पर्क में उत्तरोत्तर अपने ज्ञान को बढ़ाता है। सोमरक्षण से इसकी ज्ञानाग्नि दीप्त होती है और यह ज्ञान की रुचिवाला बनकर देवों के सम्पर्क से अपने ज्ञान को बढ़ाता है।
भावार्थभाषाः - भावार्थ- सोम को हम शरीर का भोजन बनायें। इससे उल्लासमय जीवनवाले बनकर व्रती जीवनवाले बनें। विद्वानों के सम्पर्क में अपने ज्ञान को बढ़ायें।
0 बार पढ़ा गया
डॉ. तुलसी राम
पदार्थान्वयभाषाः - Celebrate Indra, soul and ruling spirit in nature and humanity, who, in the excitement and ecstasy of the taste of food and soma, awakens in humans and divines the awareness of all the rules and laws of discipline and commitment to the vows of discipline in life.
