वांछित मन्त्र चुनें

अ॒यमु॑ ते सरस्वति॒ वसि॑ष्ठो॒ द्वारा॑वृ॒तस्य॑ सुभगे॒ व्या॑वः । वर्ध॑ शुभ्रे स्तुव॒ते रा॑सि॒ वाजा॑न्यू॒यं पा॑त स्व॒स्तिभि॒: सदा॑ नः ॥

अंग्रेज़ी लिप्यंतरण

ayam u te sarasvati vasiṣṭho dvārāv ṛtasya subhage vy āvaḥ | vardha śubhre stuvate rāsi vājān yūyam pāta svastibhiḥ sadā naḥ ||

मन्त्र उच्चारण
पद पाठ

अ॒यम् । ऊँ॒ इति॑ । ते॒ । स॒र॒स्व॒ति॒ । वसि॑ष्ठः । द्वारौ॑ । ऋ॒तस्य॑ । सु॒ऽभ॒गे॒ । वि । आ॒व॒रित्या॑वः । वर्ध॑ । शु॒भ्रे॒ । स्तु॒व॒ते । रा॒सि॒ । वाजा॑न् । यू॒यम् । पा॒त॒ । स्व॒स्तिऽभिः॑ । सदा॑ । नः॒ ॥ ७.९५.६

ऋग्वेद » मण्डल:7» सूक्त:95» मन्त्र:6 | अष्टक:5» अध्याय:6» वर्ग:19» मन्त्र:6 | मण्डल:7» अनुवाक:6» मन्त्र:6


0 बार पढ़ा गया

आर्यमुनि

पदार्थान्वयभाषाः - (सरस्वती) हे ब्रह्मविद्ये ! (अयं) यह उपासक (वसिष्ठः) विद्यागुणसम्पन्न (ते) तुम्हारे (द्वारौ) द्वारों को (शुभ्रे) हे ऐश्वर्य्य के देनेवाली अर्थात् और पारलौकिक अभ्युदय के देनेवाली वेदविद्ये ! (व्यावः) ब्रह्मवेत्ता पुरुष बोलता है, हे (शुभ्रे) कल्याणिनि ! तू (वर्ध) बढ़ (स्तुवते) जो पुरुष तुम्हारी स्तुति करते हैं, उनके लिये तथा उनको (वाजान्, रासि) सम्पूर्ण प्रकार के बल दे और (यूयं) तू (स्वस्तिभिः) मङ्गलवाणियों से उनको सदा पवित्र कर ॥६॥
भावार्थभाषाः - जो लोग विद्या को चाहते हैं और प्रतिदिन विद्या में रत हैं, उनके ब्रह्मविद्यारूप यज्ञ के दरवाजे खुल जाते हैं तथा वे सब प्रकार के सुखों को प्राप्त होते हैं ॥६॥ यह ९५वाँ सूक्त और १९वाँ वर्ग समाप्त हुआ ॥
0 बार पढ़ा गया

हरिशरण सिद्धान्तालंकार

स्त्री के कर्त्तव्य ५

पदार्थान्वयभाषाः - पदार्थ- हे (सरस्वति) विदुषि ! हे (सुभगे) = भाग्यशालिनि ! (अयम् वसिष्ठः) = यह ब्रह्मचारी (ते) = तेरे लिये (ऋतस्य द्वारौ) = सत्य ज्ञान, अन्न और धन के दो द्वारों को (व्यावः) = प्रकट करता है। हे (शुभ्रे) = शुभ चरित्रवाली ! तू (स्तुवते) = गुणप्रशंसक, गुणग्राही जन को (वाजान्) = ऐश्वर्यादि (रासि) = दे। हे विद्वान् लोगो! (यूयं स्वस्तिभिः न पात) = आप सदा ही उत्तम साधनों से हमारी रक्षा करें।
भावार्थभाषाः - भावार्थ- विदुषी स्त्री द्वार पर भिक्षा के लिए आए हुए ब्रह्मचारी को सत्य, अन्न, धन व ज्ञान का दान करे। अपने चरित्र को उज्वल बनाकर अपने सौभाग्य को बढ़ावे । अगले सूक्त का ऋषि देवता यही हैं।
0 बार पढ़ा गया

आर्यमुनि

पदार्थान्वयभाषाः - (सरस्वति) हे विद्ये ! (सुभगे) हे ऐश्वर्यशालिनि ! (अयम्, ते, वसिष्ठः) अयं तवोपासको विद्वान् (ऋतस्य, द्वारौ, व्यावः) भवत्याः सत्यस्य द्वारं विवृणोति, (शुभ्रे) हे कल्याणिनि ! (स्तुवते) स्तुतिकर्त्रे (वाजान्, रासि) विविधधनं प्रयच्छ (वर्ध) विद्वत्सु प्रसर च (यूयम्) भवती (स्वस्तिभिः) कल्याणवाग्भिः (सदा) निरन्तरम् (नः) अस्मान् (पात) रक्षतु ॥६॥ इति पञ्चनवतितमं सूक्तमेकोनविंशतितमो वर्गश्च समाप्तः ॥
0 बार पढ़ा गया

डॉ. तुलसी राम

पदार्थान्वयभाषाः - Sarasvati, crystalline stream of the life and light of eternity, this sagely scholar in search of brilliance opens the double doors of truth, Rtam, the eternal law of the dynamics of existence, and Satyam, the world of existence living constant under the law at the levels of matter, energy and mind enveloping the spirit. O divinity of purity, power and excellence, grow and rise to manifest in the mind and spirit for the celebrant. You give the ultimate wealths and victories of the world. Pray come, arise and bless with the perennial flow. O Mother stream, O saints and sages, teachers and preachers, protect and promote us with all means and modes of happiness and well being all ways all time.