वांछित मन्त्र चुनें

इन्द्रा॑ग्नी यु॒वामि॒मे॒३॒॑भि स्तोमा॑ अनूषत। पिब॑तं शंभुवा सु॒तम् ॥७॥

अंग्रेज़ी लिप्यंतरण

indrāgnī yuvām ime bhi stomā anūṣata | pibataṁ śambhuvā sutam ||

मन्त्र उच्चारण
पद पाठ

इन्द्रा॑ग्नी॒ इति॑। यु॒वाम्। इ॒मे। अ॒भि। स्तोमाः॑। अ॒नू॒ष॒त॒। पिब॑तम्। श॒म्ऽभु॒वा॒। सु॒तम् ॥७॥

ऋग्वेद » मण्डल:6» सूक्त:60» मन्त्र:7 | अष्टक:4» अध्याय:8» वर्ग:28» मन्त्र:2 | मण्डल:6» अनुवाक:5» मन्त्र:7


0 बार पढ़ा गया

स्वामी दयानन्द सरस्वती

फिर वे दोनों कैसे हैं, इस विषय को कहते हैं ॥

पदार्थान्वयभाषाः - हे (शम्भुवा) सुख की भावना करानेवाले (इन्द्राग्नी) सूर्य्य और बिजुली के समान सभासेनाधीशो ! (युवाम्) आप दोनों जो (इमे) ये (स्तोमाः) प्रशंसाएँ (अभि, अनूषत) प्रशंसा करती हैं, उनसे (सुतम्) सब ओर से उत्पन्न किये हुए दूध आदि रस को (पिबतम्) पिओ ॥७॥
भावार्थभाषाः - हे सभासेनाधीशो ! आप लोग पथ्य आचार से सदा ओषधियों के रस को पीके अरोगी होकर प्रशंसित कर्मों को करो ॥७॥
0 बार पढ़ा गया

हरिशरण सिद्धान्तालंकार

'शम्भुवा' इन्द्राग्नी

पदार्थान्वयभाषाः - [१] हे (इन्द्राग्नी) = बल व प्रकाश के देवो! (इमे स्तोमाः) = ये स्तुतिसमूह (युवाम्) = आप दोनों को (अभि अनूषत) = लक्ष्य करके उच्चरित होते हैं, आपका ही स्तवन करते हैं। इन स्तोमों में इन्द्र और अग्नि की महिमा का प्रतिपादन हुआ है । [२] आप (सुतं पिबतम्) = उत्पन्न हुए हुए सोम का हमारे शरी में पान करते हो और (शम्भुवा) = शान्ति को उत्पन्न करते हैं। इन्द्र और अग्नि ही रोगों व वासनाओं को समाप्त करके शान्ति का कारण बनते हैं ।
भावार्थभाषाः - भावार्थ- इन्द्र और अग्नि का आराधन हमें शरीर में सोम के रक्षण के योग्य बनाता है, और इस प्रकार शान्ति को उत्पन्न करता है।
0 बार पढ़ा गया

स्वामी दयानन्द सरस्वती

पुनस्तौ कीदृशावित्याह ॥

अन्वय:

हे शम्भुवा इन्द्राग्नी ! युवां य इमे स्तोमा अभ्यनूषत तैः सुतं पिबतम् ॥७॥

पदार्थान्वयभाषाः - (इन्द्राग्नी) सूर्य्यविद्युताविव सभासेनेशौ (युवाम्) (इमे) (अभि) (स्तोमाः) प्रशंसाः (अनूषत) प्रशंसन्ति (पिबतम्) (शम्भुवा) यौ शं सुखं भावयतस्तौ (सुतम्) अभिनिष्पादितं दुग्धादिरसम् ॥७॥
भावार्थभाषाः - हे सभासेनेशौ ! भवन्तौ पथ्याचारेण सदौषधिरसं पीत्वाऽरोगौ भूत्वा प्रशंसितानि कर्माणि कुर्याताम् ॥७॥
0 बार पढ़ा गया

डॉ. तुलसी राम

पदार्थान्वयभाषाः - Indra and Agni, powers of will and vision of action in nature and humanity, these songs of adoration celebrate you. O givers of peace, prosperity and well being, drink of the nectar of this joy and bliss distilled.
0 बार पढ़ा गया

आचार्य धर्मदेव विद्या मार्तण्ड

How are they-is further told.

अन्वय:

O President of the State and Commander-in-Chief of the army! you who are full of splendor like the sun and the lightning and bestowers of happiness, these our songs glorify you. Come to take the juice of milk and fruits, herbs etc. prepared by us, and respectfully offered to you.

भावार्थभाषाः - O President of the Council of Ministers and Commander-in- Chief of the army ! always do the admirable deeds. being free from all diseases and duly taking the juice of invigorating plants and herbs etc. along with the observance of the rules of maintaining health.
0 बार पढ़ा गया

माता सविता जोशी

(यह अनुवाद स्वामी दयानन्द सरस्वती जी के आधार पर किया गया है।)
भावार्थभाषाः - हे सभा सेनाधीशांनो ! तुम्ही पथ्याचे आचरण करून सदैव औषधींचा रस पिऊन निरोगी व्हा व प्रशंसित कार्य करा. ॥ ७ ॥