वांछित मन्त्र चुनें

आ नो॑ गन्तं रिशादसा॒ वरु॑ण॒ मित्र॑ ब॒र्हणा॑। उपे॒मं चारु॑मध्व॒रम् ॥१॥

अंग्रेज़ी लिप्यंतरण

ā no gantaṁ riśādasā varuṇa mitra barhaṇā | upemaṁ cārum adhvaram ||

मन्त्र उच्चारण
पद पाठ

आ। नः॒। ग॒न्त॒म्। रि॒शा॒द॒सा॒। वरु॑ण। मित्र॑। ब॒र्हणा॑। उप॑। इ॒मम्। चारु॑म्। अ॒ध्व॒रम् ॥१॥

ऋग्वेद » मण्डल:5» सूक्त:71» मन्त्र:1 | अष्टक:4» अध्याय:4» वर्ग:9» मन्त्र:1 | मण्डल:5» अनुवाक:5» मन्त्र:1


0 बार पढ़ा गया

स्वामी दयानन्द सरस्वती

अब तीन ऋचावाले एकहत्तरवें सूक्त का आरम्भ है, उसके प्रथम मन्त्र में फिर अध्यापक और उपदेशक क्या करें, इस विषय को कहते हैं ॥

पदार्थान्वयभाषाः - हे (रिशादसा) दुष्टों के मारनेवाले (वरुण) श्रेष्ठ और (मित्र) मित्र ! (बर्हणा) बढ़ानेवाले आप दोनों (इमम्) इस (नः) हम लोगों के (चारुम्) सुन्दर (अध्वरम्) यज्ञ के (उप) समीप (आ) सब प्रकार से (गन्तम्) प्राप्त होओ ॥१॥
भावार्थभाषाः - जो विद्वान् जन व्यवहार नामक यज्ञ को करें तो हम लोगों की उन्नति के लिये समर्थ हों ॥१॥
0 बार पढ़ा गया

हरिशरण सिद्धान्तालंकार

रिशादसा- बर्हणा

पदार्थान्वयभाषाः - [१] हे (रिशादसा) = शत्रुओं के विनष्ट करनेवाले (वरुण मित्र) = निर्देषता व स्नेह के भावो ! आप (नः) = हमारे इस (चारुम्) = सुन्दर (अध्वरम्) = हिंसारहित जीवन-यज्ञ में (आगन्त) = आओ। वस्तुतः आपने ही इस जीवन-यज्ञ को चारुता प्रदान करनी है। [२] (बर्हणा) = [निबर्हणौ] शत्रुओं के विनष्ट करनेवाले आप (इमं उप) = इस यज्ञ को समीपता से प्राप्त होवो। जिस जीवन में स्नेह व निर्देषता का स्थान बन जाता है, वहां काम-क्रोध-लोभ आदि आसुरभावों का समापन ही हो जाता है।
भावार्थभाषाः - भावार्थ - जिस जीवन में स्नेह व निद्वेषता का स्थान होता है वहाँ आसुरभावों का विनाश हो जाता है। जीवन यज्ञमय बन जाता है।
0 बार पढ़ा गया

स्वामी दयानन्द सरस्वती

पुनरध्यापकोपदेशकौ किं कुर्य्यातामित्याह ॥

अन्वय:

हे रिशादसा वरुण मित्र ! बर्हणा युवामिमं नश्चारुमध्वरमुपागन्तम् ॥१॥

पदार्थान्वयभाषाः - (आ) समन्तात् (नः) अस्माकम् (गन्तम्) गच्छतम् (रिशादसा) दुष्टहिंसकौ (वरुण) श्रेष्ठ (मित्र) सुहृत् (बर्हणा) वर्धकौ (उप) (इमम्) (चारुम्) सुन्दरम् (अध्वरम्) यज्ञम् ॥१॥
भावार्थभाषाः - यदि विद्वांसौ व्यवहाराख्यं यज्ञमकरिष्यंस्तर्ह्यस्माकमुन्नतये प्रभवोऽभविष्यन् ॥१॥
0 बार पढ़ा गया

डॉ. तुलसी राम

पदार्थान्वयभाषाः - O Mitra and Varuna, leading lights of love and friendship, justice and rectitude, destroyers of negativities, hate and enmity, promoters of love and unity, knowledge and positive action, come to us and join this pleasing and elevating programme of love and non-violence, this yajna for common good.
0 बार पढ़ा गया

आचार्य धर्मदेव विद्या मार्तण्ड

What should the teachers and preachers do is told.

अन्वय:

O friend and noble person! you are destroyers (annihilators. Ed.) of the wicked persons and increasers (promoters. Ed.) of our knowledge and strength. Please come to this our good nonviolent sacrifice, i.e. Yajna.

भावार्थभाषाः - If the enlightened persons perform practical Yajna in the form of good and honest dealings, they are able to make us advanced in every field.
0 बार पढ़ा गया

माता सविता जोशी

(यह अनुवाद स्वामी दयानन्द सरस्वती जी के आधार पर किया गया है।)

या सूक्तात मित्र, श्रेष्ठ व विद्वानांच्या गुणांचे वर्णन असल्यामुळे या सूक्ताच्या अर्थाची पूर्वसूक्तार्थाबरोबर संगती जाणावी.

भावार्थभाषाः - जे विद्वान लोक व्यवहाररूपी यज्ञ करतात ते आमच्या उन्नतीसाठी समर्थ व्हावेत. ॥ १ ॥