वांछित मन्त्र चुनें

ते नो॒ वसू॑नि॒ काम्या॑ पुरुश्च॒न्द्रा रि॑शादसः। आ य॑ज्ञियासो ववृत्तन ॥१६॥

अंग्रेज़ी लिप्यंतरण

te no vasūni kāmyā puruścandrā riśādasaḥ | ā yajñiyāso vavṛttana ||

मन्त्र उच्चारण
पद पाठ

ते। नः॒। वसू॑नि। काम्या॑। पु॒रु॒ऽच॒न्द्राः। रि॒शा॒द॒सः॒। आ। य॒ज्ञि॒या॒सः॒। व॒वृ॒त्त॒न॒ ॥१६॥

ऋग्वेद » मण्डल:5» सूक्त:61» मन्त्र:16 | अष्टक:4» अध्याय:3» वर्ग:29» मन्त्र:1 | मण्डल:5» अनुवाक:5» मन्त्र:16


0 बार पढ़ा गया

स्वामी दयानन्द सरस्वती

फिर उसी विषय को कहते हैं ॥

पदार्थान्वयभाषाः - जो (यज्ञियासः) यज्ञ के करने (रिशादसः) और हिंसकों के मारनेवाले (नः) हम लोगों के (पुरुश्चन्द्राः) बहुत सुवर्ण और (काम्या) सुन्दर (वसूनि) धनों को (आ, ववृत्तन) प्राप्त होते हैं (ते) वे विद्वान् हम लोगों के कल्याणकारी होते हैं ॥१६॥
भावार्थभाषाः - हे मनुष्यो ! वे ही इस संसार में परोपकार के लिये वर्त्तमान हैं, जो न्याय से द्रव्य का संग्रह करते हैं ॥१६॥
0 बार पढ़ा गया

हरिशरण सिद्धान्तालंकार

पुरुश्चन्द्राः रिशादस:

पदार्थान्वयभाषाः - [१] हे प्राणो! आप (पुरुश्चन्द्राः) = पालक व पूरक हैं अतएव आह्लादजनक धनोंवाले हो । (रिशादसः) = शत्रुओं को समाप्त करनेवाले हो और (यज्ञियासः) = यज्ञादि उत्तम कर्मों में हमें सदा प्रवृत्त करनेवाले हो। [२] (ते) = वे आप (नः) = हमारे लिये (काम्या) = कमनीय, चाहने योग्य (वसूनि) = निवास के लिये साधनभूत धनों को (आववृत्तन) = आवृत्त करो, निरन्तर प्राप्त होनेवाला करो ।
भावार्थभाषाः - भावार्थ- प्राण हमारे लिये सब आह्लादजनक तेजस्विता आदि धनों को प्राप्त कराते हैं, कामक्रोध-लोभ रूप शत्रुओं को नष्ट करते हैं, उत्तम कर्मों में हमें प्रवृत्त करते हैं। ये सब वसुओं को हमारे लिये दें ।
0 बार पढ़ा गया

स्वामी दयानन्द सरस्वती

पुनस्तमेव विषयमाह ॥

अन्वय:

ये यज्ञियासो रिशादसो नः पुरुश्चन्द्राः काम्या वसून्याऽऽववृत्तन तेऽस्माकं कल्याणकारिणो भवन्ति ॥१६॥

पदार्थान्वयभाषाः - (ते) विद्वांसः (नः) अस्माकम् (वसूनि) धनानि (काम्या) कमनीयानि (पुरुश्चन्द्राः) बहुसुवर्णानि (रिशादसः) हिंसकहिंसकाः (आ) (यज्ञियासः) यज्ञसम्पादकाः (ववृत्तन) वर्त्तन्ते ॥१६॥
भावार्थभाषाः - हे मनुष्यास्त एवात्र जगति परोपकाराय वर्त्तन्ते ये न्यायेन द्रव्योपार्जनमाचरन्ति ॥१६॥
0 बार पढ़ा गया

डॉ. तुलसी राम

पदार्थान्वयभाषाः - Thus they, adorable benefactors, creators of good and destroyers of evil by yajna, abundant in golden gifts, may, we pray, continue to bring us the wealth and honours of excellence we desire.
0 बार पढ़ा गया

आचार्य धर्मदेव विद्या मार्तण्ड

The duties of the enlightened are stated.

अन्वय:

Those performers of Yajnas and destroyers of the violent are bringers of welfare to us, who bestow upon us delightful treasures containing much gold.

भावार्थभाषाः - Those persons only can do good to others who .earn money by righteous or just means.
0 बार पढ़ा गया

माता सविता जोशी

(यह अनुवाद स्वामी दयानन्द सरस्वती जी के आधार पर किया गया है।)
भावार्थभाषाः - हे माणसांनो! जे न्यायाने धन संग्रहित करतात तेच या जगात परोपकारी असतात. ॥ १६ ॥