वांछित मन्त्र चुनें

न॒हि ष्मा॑ ते श॒तं च॒न राधो॒ वर॑न्त आ॒मुरः॑। न च्यौ॒त्नानि॑ करिष्य॒तः ॥९॥

अंग्रेज़ी लिप्यंतरण

nahi ṣmā te śataṁ cana rādho varanta āmuraḥ | na cyautnāni kariṣyataḥ ||

मन्त्र उच्चारण
पद पाठ

न॒हि। स्म॒। ते॒। श॒तम्। च॒न। राधः॑। वर॑न्ते। आ॒ऽमुरः॑। न। च्यौ॒त्नानि॑। क॒रि॒ष्य॒तः ॥९॥

ऋग्वेद » मण्डल:4» सूक्त:31» मन्त्र:9 | अष्टक:3» अध्याय:6» वर्ग:25» मन्त्र:4 | मण्डल:4» अनुवाक:3» मन्त्र:9


0 बार पढ़ा गया

स्वामी दयानन्द सरस्वती

फिर उसी विषय को अगले मन्त्र में कहते हैं ॥

पदार्थान्वयभाषाः - हे राजन् ! (च्यौत्नानि) बलों को (करिष्यतः) करते हुए (ते) आपके (शतम्) असंख्य (राधः) धन को (चन) भी (आमुरः) सब प्रकार रोग करनेवाले (नहि) नहीं (वरन्ते) स्वीकार करते हैं (न) और न विजय को (स्म) ही प्राप्त होते हैं ॥९॥
भावार्थभाषाः - हे राजन् ! जो आप यथायोग्य न्यायकारी होवें तो आपका धन और बल कभी न नष्ट होवे और सैकड़ों प्रकार बढ़े ॥९॥
0 बार पढ़ा गया

हरिशरण सिद्धान्तालंकार

राध:+च्यौत्नानि

पदार्थान्वयभाषाः - [१] हे प्रभो ! (ते) = आपके (राधः) = कार्यसाधक धनों को (शतं चन) = सैंकड़ों भी (आमुरः) = समन्तात् हिंसन करनेवाले शत्रु (हि) = निश्चय से (न वरन्ते स्म) = नहीं रोक सकते। प्रभु उपासक को कार्यसाधक ऐश्वर्यों को प्राप्त कराते हैं। कितने भी शत्रु मिलकर भी इसमें विघातक नहीं बन पाते। [२] उस (करिष्यतः) = [हिंसायां कृणाति = kills] शत्रुओं का हिंसन करनेवाले प्रभु के च्यौत्नानि शत्रुनाशक बलों को कोई भी रोक नहीं सकता।
भावार्थभाषाः - भावार्थ- हम प्रभु के उपासक बनते हैं। प्रभु हमें कार्यसाधक धनों को प्राप्त कराते हैं और शत्रुविनाशक बल को देते हैं।
0 बार पढ़ा गया

स्वामी दयानन्द सरस्वती

पुनस्तमेव विषयमाह ॥

अन्वय:

हे राजन् ! च्यौत्नानि करिष्यतस्ते शतं राधश्चनामुरो नहि वरन्ते न च विजयं स्माप्नुवन्ति ॥९॥

पदार्थान्वयभाषाः - (नहि) निषेधे (स्मा) एव। अत्र निपातस्य चेति दीर्घः। (ते) तव (शतम्) असंख्यम् (चन) अपि (राधः) धनम् (वरन्ते) स्वीकुर्वन्ति (आमुरः) समन्ताद् रोगकारिणः (न) (च्यौत्नानि) बलानि (करिष्यतः) ॥९॥
भावार्थभाषाः - हे राजन् ! यदि भवान् यथावन्न्यायशीलो भवेत्तर्हि तव धनं बलं कदाचिन्न नश्येच्छतशो वर्द्धेत ॥९॥
0 बार पढ़ा गया

डॉ. तुलसी राम

पदार्थान्वयभाषाः - Indra, lord omnipotent of infinite wealth and generosity, the violent and the destroyers can never get, nor do they choose to receive, the hundreds of gifts and successes you bestow upon humanity, nor can they ever stall the wondrous deeds you do for the devotee.
0 बार पढ़ा गया

आचार्य धर्मदेव विद्या मार्तण्ड

The importance of quick disposal of judicial matter is emphasized.

अन्वय:

O ruler! you are master of immeasurable wealth and potentialities (all are benefitted with your fiscal resources), but those who are physically and mentally sick, they are unable to take its benefits, nor they win in the battle of life.

भावार्थभाषाः - O ruler! if you succeed in delivering quick and apt justice, then your wealth in coffers and military power would never decline, rather these are bound to grow.
0 बार पढ़ा गया

माता सविता जोशी

(यह अनुवाद स्वामी दयानन्द सरस्वती जी के आधार पर किया गया है।)
भावार्थभाषाः - हे राजा! तू यथायोग्य न्याय केलास तर तुझे धन व बल कधी नष्ट होणार नाही तर शेकडो पटीने वाढेल. ॥ ९ ॥