वांछित मन्त्र चुनें

यस्ते॒ गर्भ॒ममी॑वा दु॒र्णामा॒ योनि॑मा॒शये॑ । अ॒ग्निष्टं ब्रह्म॑णा स॒ह निष्क्र॒व्याद॑मनीनशत् ॥

अंग्रेज़ी लिप्यंतरण

yas te garbham amīvā durṇāmā yonim āśaye | agniṣ ṭam brahmaṇā saha niṣ kravyādam anīnaśat ||

मन्त्र उच्चारण
पद पाठ

यः । ते॒ । गर्भ॑म् । अमी॑वा । दुः॒ऽनामा॑ । योनि॑म् । आ॒ऽशये॑ । अ॒ग्निः । तम् । ब्रह्म॑णा । स॒ह । निः । क्र॒व्य॒ऽअद॑म् । अ॒नी॒न॒श॒त् ॥ १०.१६२.२

ऋग्वेद » मण्डल:10» सूक्त:162» मन्त्र:2 | अष्टक:8» अध्याय:8» वर्ग:20» मन्त्र:2 | मण्डल:10» अनुवाक:12» मन्त्र:2


0 बार पढ़ा गया

ब्रह्ममुनि

पदार्थान्वयभाषाः - (यः) जो (अमीवा) रोगभूत (दुर्णामा) पापरूप कृमि (ते गर्भम्) तेरे गर्भ को (योनिम्) योनि को (आशये) प्राप्त हुआ है, (तं क्रव्यादम्) उस मांसभक्षक को (ब्रह्मणा सह) उदुम्बर के योग से (निर्-अनीनशत्) चित्रक नितान्त नष्ट कर देता है ॥२॥
भावार्थभाषाः - स्त्री के योनि व गर्भ के क्रिमिरोग के नष्ट करने का एकमात्र साधन उदुम्बर के साथ चित्रक ही है ॥२॥
0 बार पढ़ा गया

हरिशरण सिद्धान्तालंकार

क्रव्याद- क्रिमि-संहार

पदार्थान्वयभाषाः - [१] (यः) = जो (अमीवा) = रोग (ते) = तेरे (गर्भम्) = गर्भ - स्थान में (आशये) = निवास करता है और जो (दुर्णामा) = अशुभ नामवाला (अर्शस्) = नामक रोग [बवासीर] (योनिम्) = रेतस् के आधान स्थान में निवास करता है (तम्) = उसको (अग्निः) = यह कुशल ज्ञानी वैद्य (नि: अनीनशत्) = बाहर करके नष्ट कर दे। [२] यह ज्ञानी वैद्य (ब्रह्मणा सह) = ज्ञान के साथ रोग को पूरी तरह समझकर नष्ट करनेवाला हो। (क्रव्यादम्) = इस मांस को खानेवाले [मांसाशिनं सा० ] क्रिमि को यह वैद्य नष्ट कर दे। इन क्रव्याद क्रिमियों को नष्ट करने से ही रोग का उन्मूलन होता है।
भावार्थभाषाः - भावार्थ - ज्ञानी वैद्य मांस को खा जानेवाले क्रिमियों को नष्ट करके गर्भगत व योनिगत विकारों को नष्ट करता है ।
0 बार पढ़ा गया

ब्रह्ममुनि

पदार्थान्वयभाषाः - (यः-ते गर्भम्) यः खलु तव गर्भम् (अमीवा दुर्णामा) रोगभूतो दुर्णामा कृमिः (योनिम्-आशये) योनिं प्राप्नोति-आक्रान्तो भवति (तं क्रव्यादम्) तं मांसभक्षकम् (ब्रह्मणा सह) ब्रह्मवृक्षेण-उदुम्बरेण तद्योगेन सह (निर्-अनीनशत्) नितान्तं नाशयति ॥२॥
0 बार पढ़ा गया

डॉ. तुलसी राम

पदार्थान्वयभाषाः - The acute infection that has entered your womb in the reproductive system and consumes your foetus, let Agni, ‘chitraka’, in combination with Brahma, ‘udumbara’, according to the specific formula, destroy and eliminate.