कद्रु॒द्राय॒ प्रचे॑तसे मी॒ळ्हुष्ट॑माय॒ तव्य॑से । वो॒चेम॒ शंत॑मं हृ॒दे ॥
kad rudrāya pracetase mīḻhuṣṭamāya tavyase | vocema śaṁtamaṁ hṛde ||
कत् । रु॒द्राय॑ । प्रचे॑तसे । मी॒ळ्हुःत॑माय । तव्य॑से । वो॒चेम॑ । शम्त॑मम् । ह्द॒े॥
स्वामी दयानन्द सरस्वती
अब तेंतालीसवें सूक्त का आरम्भ है, उसके पहिले मंत्र में रुद्र शब्द के अर्थ का उपदेश किया है।
हरिशरण सिद्धान्तालंकार
प्रभु का स्तवन अत्यन्तावश्यक
स्वामी दयानन्द सरस्वती
(कत्) कदा (रुद्राय) परमेश्वराय जीवाय वा (प्रचेतसे) प्रकृष्टं चेतो ज्ञानं यस्य यस्माद्वा तस्मै (मीढुष्टमाय) प्रसेक्त्ततमाय (तव्यसे) अतिशयेन वृद्धाय। अत्र तवीया# निति संप्राप्ते छांदसो वर्णलोपो वा इतीकारलोपः। (वोचेम) उपदिशेम (शंतमम्) अतिशयितं सुखम् (हृदे) हृदयाय ॥१॥ #[टि० चतुर्थ्या एक वचने ‘तवीयसे’ इति संप्राप्ते। सं०]
अथ रुद्रशब्दार्थ उपदिश्यते।
डॉ. तुलसी राम
आचार्य धर्मदेव विद्या मार्तण्ड
The meanings of Rudra are taught in the first Mantra.
In case of God- (1) When shall we sing (a song) to Rudra (God) the Omniscient, the most Liberal, the most Powerful that shall be the giver of peace and delight to our hearts ? In case of the soul- (2) When shall we sing to Rudra (the soul that weeps when leaving the body) that is wise, most bounteous, and mighty, that may be giver of delight to our hearts ! (3) The third meaning of Rudra is Vayu or air that causes pain to the wicked on account of their evil actions.
माता सविता जोशी
(यह अनुवाद स्वामी दयानन्द सरस्वती जी के आधार पर किया गया है।)या सूक्तात रुद्र शब्दाच्या अर्थाचे वर्णन, सर्व सुखांचे प्रतिपादन, मैत्रीचे आचरण, परमेश्वर व सभाध्यक्षाच्या आश्रयाने सुखाची प्राप्ती, एका ईश्वराची उपासना, परमसुखाची प्राप्ती व सभाध्यक्षाचा आश्रय सांगितलेला आहे. त्यामुळे या सूक्ताच्या अर्थाची पूर्वसूक्तार्थाबरोबर संगती जाणली पाहिजे.
