न वै वात॑श्च॒न काम॑माप्नोति॒ नाग्निः सूर्यो॒ नोत च॒न्द्रमाः॑। तत॒स्त्वम॑सि॒ ज्याया॑न्वि॒श्वहा॑ म॒हांस्तस्मै॑ ते काम॒ नम॒ इत्कृ॑णोमि ॥
पद पाठ
न । वै । वात: । चन । कामम् । आप्नोति । न । अग्नि: । सूर्य: । न । उत । चन्द्रमा: । तत: । त्वम् । असि । ज्यायान् । विश्वहा । महान् । तस्मै । ते । काम । नम: । इत् । कृणोमि ॥२.२४॥
अथर्ववेद » काण्ड:9» सूक्त:2» पर्यायः:0» मन्त्र:24
0 बार पढ़ा गया
पण्डित क्षेमकरणदास त्रिवेदी
ऐश्वर्य की प्राप्ति का उपदेश।
पदार्थान्वयभाषाः - (न वै चन) न तो कोई (वातः) पवन (कामम्) कामनायोग्य [परमेश्वर] को (आप्नोति) पाता है, (न) न (अग्निः) अग्नि और (सूर्य्यः) सूर्य (उत) और (न) (चन्द्रमाः) चन्द्रमा। (ततः) उस से (त्वम्) तू (ज्यायान्) अधिक बड़ा (विश्वहा) सब प्रकार (महान्) महान् [पूजनीय] (असि) है, (तस्मै ते) उस तुझको (इत्) ही, (काम) हे कामनायोग्य [परमेश्वर !] (नमः) नमस्कार (कृणोमि) करता हूँ ॥२४॥
भावार्थभाषाः - उस परमात्मा को वायु, अग्नि, सूर्य आदि नहीं पहुँच सकते हैं, वह सबसे बड़ा है ॥२४॥
टिप्पणी: २४−(न) निषेधे (वै) एव (वातः) पवनः (चन) कश्चिदपि (कामम्) कमनीयं परमेश्वरम् (आप्नोति) प्राप्नोति (न) (अग्निः) (सूर्यः) (न) (उत) अपि (चन्द्रमाः) चन्द्रः। अन्यत् पूर्ववत् ॥
