वांछित मन्त्र चुनें
देवता: कामः ऋषि: अथर्वा छन्द: त्रिष्टुप् स्वर: काम सूक्त

ज्याया॑न्निमि॒षतोसि॒ तिष्ठ॑तो॒ ज्याया॑न्त्समु॒द्राद॑सि काम मन्यो। तत॒स्त्वम॑सि॒ ज्याया॑न्वि॒श्वहा॑ म॒हांस्तस्मै॑ ते काम॒ नम॒ इत्कृ॑णोमि ॥

मन्त्र उच्चारण
पद पाठ

ज्यायान् । निऽमिषत: । असि । तिष्ठत: । ज्यायान् । समुद्रात् । असि । काम । मन्यो इति । तत: । त्वम् । असि । ज्यायान् । विश्वहा । महान् । तस्मै । ते । काम । नम: । इत् । कृणोमि ॥२.२३॥

अथर्ववेद » काण्ड:9» सूक्त:2» पर्यायः:0» मन्त्र:23


0 बार पढ़ा गया

पण्डित क्षेमकरणदास त्रिवेदी

ऐश्वर्य की प्राप्ति का उपदेश।

पदार्थान्वयभाषाः - (काम) हे कामनायोग्य ! (मन्यो) हे पूजनीय [परमेश्वर !] तू (निमिषतः) पलक मारनेवाले [मनुष्य, पशु, पक्षी आदि] से और (तिष्ठतः) खड़े रहनेवाले [वृक्ष पर्वत आदि] से (ज्यायान्) अधिक बड़ा (असि) है और (समुद्रात्) समुद्र [आकाश वा जलनिधि] से (ज्यायान्) अधिक बड़ा (असि) है। (ततः) उससे (त्वम्) तू... १९॥२३॥
भावार्थभाषाः - वह जगदीश्वर मनुष्य, पर्वत, आकाश आदि की भी सीमा में नहीं आता है ॥२३॥
टिप्पणी: २३−(निमिषतः) मिष स्पर्धायाम्-शतृ। चक्षुर्मुद्रणशीलात्। मनुष्यपशुपक्षिसकाशात् (असि) (तिष्ठतः) स्थितिशीलात्। वृक्षपर्वतादिसकाशात् (समुद्रात्) अन्तरिक्षात्-निघ० १।३। जलनिधेर्वा (असि) (काम) (मन्यो) यजिमनिशुन्धि०। उ० ३।२०। मन पूजायाम्, ज्ञाने गर्वे च-युच्, अनादेशो न। हे पूजनीय परमेश्वर। अन्यत् पूर्ववत् ॥