वांछित मन्त्र चुनें
137 बार पढ़ा गया

इ॒तो ज॑ये॒तो वि ज॑य॒ सं ज॑य॒ जय॒ स्वाहा॑। इ॒मे ज॑यन्तु॒ परा॒मी ज॑यन्तां॒ स्वाहै॒भ्यो दु॒राहा॒मीभ्यः॑। नी॑ललोहि॒तेना॒मून॒भ्यव॑तनोमि ॥

मन्त्र उच्चारण
पद पाठ

इत: । जय । इत: । वि । जय । सम् । जय । जय । स्वाहा । इमे । जयन्तु । परा । अमी इति । जयन्ताम् । स्वाहा । एभ्य: । दुराहा । अमीभ्य: । नीलऽलोहितेन । अमून् । अभिऽअवतनोमि ॥८.२४॥

अथर्ववेद » काण्ड:8» सूक्त:8» पर्यायः:0» मन्त्र:24


पण्डित क्षेमकरणदास त्रिवेदी

शत्रु के नाश का उपदेश।

पदार्थान्वयभाषाः - (इतः) यहाँ (जय) जीत, (इतः) यहाँ (विजय) विजय कर, (सम् जय) पूरा-पूरा जीत, (जय) जीत, (स्वाहा) यह सुवाणी है। (इमे) यह लोग (जयन्तु) जीतें, (अमी) वे लोग, (परा जयन्ताम्) हार जावें, (एभ्यः) इन लोगों के लिये (स्वाहा) सुवाणी, (अमीभ्यः) उन लोगों के लिये (दुराहा) दुर्वाणी [हो]। (नीललोहितेन) नीलों अर्थात् निधियों की उत्पत्ति से (अमून्) उन लोगों को (अभ्यवतनोमि) गिरा कर फैलाता हूँ ॥२४॥
भावार्थभाषाः - प्रतापी पराक्रमी शूर सेनापति शत्रुओं पर विजय पाकर बहुत धन प्राप्त करके अपनी सुकीर्ति और शत्रुओं की अपकीर्ति करे ॥२४॥ इति चतुर्थोऽनुवाकः ॥
टिप्पणी: २४−(इतः) अत्र (जय) जयं प्राप्नुहि (इतः) (वि) विविधम् (जय) (सम्) सम्यक् (जय) (जय) (स्वाहा) अ० २।१६।१। सुवाणी (इमे) अस्माकं वीराः (अमी) शत्रवः (पराजयन्ताम्) पराजीयन्ताम्। पराभूता भवन्तु (एभ्यः) शूरेभ्यः (दुराहा) दुर्+आङ्+ह्वेञ् आह्वाने, यद्वा हु दानादिषु-डा। कुवाणी। अपकीर्तिः (अमीभ्यः) शत्रुभ्यः (नीललोहितेन) अ० ४।१७।४। नीलानां निधीनां प्रादुर्भावेन। बहुधनप्राप्त्या (अमून्) शत्रून् (अभ्यवतनोमि) अभितो नीचैर्विस्तारयामि ॥