वांछित मन्त्र चुनें
143 बार पढ़ा गया

सा॒ध्या एकं॑ जालद॒ण्डमु॒द्यत्य॑ य॒न्त्योज॑सा। रु॒द्रा एकं॒ वस॑व॒ एक॑मादि॒त्यैरेक॒ उद्य॑तः ॥

मन्त्र उच्चारण
पद पाठ

साध्या: । एकम् । जालऽदण्डम् । उत्ऽयत्य । यन्ति । ओजसा । रुद्रा: । एकम् । वसव: । एकम् । आदित्यै: । एक: । उत्ऽयत: ॥८.१२॥

अथर्ववेद » काण्ड:8» सूक्त:8» पर्यायः:0» मन्त्र:12


पण्डित क्षेमकरणदास त्रिवेदी

शत्रु के नाश का उपदेश।

पदार्थान्वयभाषाः - (साध्याः) साध्य लोग [परोपकरसाधक जन] (एकम्) एक (जालदण्डम्) जाल के दण्डे को, (रुद्राः) रुद्र [शत्रुनाशक लोग] (एकम्) एक को, (वसवः) वसु लोग [उत्तम पुरुष] (एकम्) एक को (ओजसा) बल से (उद्यत्य) उठाकर (यन्ति) चलते हैं, (एकः) एक (आदित्यैः) पूर्णविद्यावालों करके (उद्यतः) उठाया गया है ॥१२॥
भावार्थभाषाः - जिस राजा के अधिकार में उत्तम-उत्तम अधिकारी होते हैं, वहाँ विजय होती है ॥१२॥
टिप्पणी: १२−(साध्याः) अ० ७।५।१। साधवः। परोपकारसाधकाः (एकम्) (जालदण्डम्) प्रबन्धरूपं जालसाधनम् (उद्यत्य) उत्+यम यमने−ल्यप्। उद्युज्य (यन्ति) गच्छन्ति (ओजसा) बलेन (रुद्राः) अ० २।२७।६। रु वधे-क्विप्, तुक्+रु वधे-ड। शत्रुनाशकाः (एकम्) (वसवः) अ० १।९।१। प्रशस्ता जनाः (एकम्) (आदित्यैः) अ० १।९।१। आदीप्यमानैः। पूर्णविद्यैः (एकः) जालदण्डः (उद्यतः) यम-क्त। ऊर्ध्वीकृतः ॥