वांछित मन्त्र चुनें
135 बार पढ़ा गया

नय॑ता॒मून्मृ॑त्युदूता॒ यम॑दूता॒ अपो॑म्भत। प॑रःसह॒स्रा ह॑न्यन्तां तृ॒णेढ्वे॑नान्म॒त्यं भ॒वस्य॑ ॥

मन्त्र उच्चारण
पद पाठ

नयत । अमून् । मृत्युऽदूता: । यमऽदूता: । अप । उम्भत । पर:ऽसहस्रा: । हन्यन्ताम् । तृणेढु । एनान् । मत्यम् । भवस्य ॥८.११॥

अथर्ववेद » काण्ड:8» सूक्त:8» पर्यायः:0» मन्त्र:11


पण्डित क्षेमकरणदास त्रिवेदी

शत्रु के नाश का उपदेश।

पदार्थान्वयभाषाः - (मृत्युदूताः) हे मृत्यु के दूतो ! [घातको !] (अमून्) उनको (नयत) ले जाओ, (यमदूताः) हे यम के दूतो ! [वधक पुरुषो !] (अप उम्भत) कस कर बाँध लो। (परःसहस्राः) सहस्रों से अधिक [वे लोग] (हन्यन्ताम्) मारे जावें, (भवस्य) सुखदायक [राजा] की (मत्यम्) मुट्ठी [घूँसा] (एनान्) इनको (तृणेढु) चूर-चूर कर डाले ॥११॥
भावार्थभाषाः - राजा दुष्टों को अनेक प्रकार कष्ट देकर घातकों और बधकों द्वारा नष्ट करा दे ॥११॥
टिप्पणी: ११−(नयत) गमयत (अमून्) दुष्टान् (मृत्युदूताः) हे घातकजनाः (यमदूताः) वधकाः (अप उम्भत) उम्भ पूरणे। बलेन बध्नीत। (परःसहस्राः) सहस्राधिकाः (हन्यन्ताम्) वध्यन्ताम् (तृणेढु) तृह हिंसायाम्-लोट्। चूर्णी करोतु। पिनष्टु (एनान्) दुष्टान् (मत्यम्) मतजनहलात् करणजल्पकर्षेषु। पा० ४।४।९७। मतं ज्ञानं तस्य करणमिति। मुष्टिः-इति शब्दकल्पद्रुमः (भवस्य) भू सत्तायां प्राप्तौ च-अप्। भवत्युत्पद्यते सुखमस्मादिति भवः। सुखोत्पादकस्य ॥