वांछित मन्त्र चुनें
152 बार पढ़ा गया

अ॑नुजि॒घ्रं प्र॑मृ॒शन्तं॑ क्र॒व्याद॑मु॒त रे॑रि॒हम्। अ॒रायां॑छ्वकि॒ष्किणो॑ ब॒जः पि॒ङ्गो अ॑नीनशत् ॥

मन्त्र उच्चारण
पद पाठ

अनुऽजिघ्रम् । प्रऽमृशन्तम् । क्रव्यऽअदम् । उत । रेरिहम् । अरायान् । श्वऽकिष्किण: । बज: । पिङ्ग: । अनीनशत् ॥६.६॥

अथर्ववेद » काण्ड:8» सूक्त:6» पर्यायः:0» मन्त्र:6


पण्डित क्षेमकरणदास त्रिवेदी

गर्भ की रक्षा का उपदेश।

पदार्थान्वयभाषाः - (अनुजिघ्रम्) लगातार सुड़कनेवाले, (प्रमृशन्तम्) छू जानेवाले (क्रव्यादम्) मांस खानेवाले (उत) और (रेरिहम्) अति चोट करनेवाले [ऐसे] (अरायान्) अलक्ष्मीवाले और (श्वकिष्किणः) कुत्ते समान सतानेवाले [रोगों] को (बजः) बली और (पिङ्गः) पराक्रमी [पुरुष] ने (अनीनशत्) नाश कर दिया है ॥६॥
भावार्थभाषाः - बलवान् और पराक्रमी स्त्री-पुरुषों को शरीर का मांस और बल घटानेवाले रोग नहीं सताते हैं ॥६॥
टिप्पणी: ६−(अनुजिघ्रम्) पाघ्राध्माधेट्दृशः शः। पा० ३।१।१३७। अनु+घ्रा गन्धोपादाने-शः। पाघ्राध्मास्था०। पा० ७।३।७८। जिघ्रादेशः। निरन्तरं घ्राणशीलम् (प्रमृशन्तम्) मृश स्पर्शने-शतृ। प्रकर्षेण स्पर्शशीलम् (क्रव्यादम्) मांसभक्षकं रोगम् (उत) अपि च (रेरिहम्) रिह हिंसादिषु, यङि लुकि-पचाद्यच्। अतिहिंसकम् (अरायान्) अलक्ष्मीकान् (श्वकिष्किणः) किष्क हिंसायाम्-णिनि। कुक्कुरसदृशपीडकान् (बजः) म० ३। बली (पिङ्गः) पिजि बले दीप्तौ च-अच्, न्यङ्क्वादित्वात्कुत्वम्। पा० ७।३।५३। पराक्रमी पुरुषः (अनीनशत्) अ० १।१२७।२। नाशितवान् ॥