वांछित मन्त्र चुनें

चक्षु॑षा ते॒ चक्षु॑र्हन्मि वि॒षेण॑ हन्मि ते वि॒षम्। अहे॑ म्रि॒यस्व॒ मा जी॑वीः प्र॒त्यग॒भ्ये॑तु त्वा वि॒षम् ॥

मन्त्र उच्चारण
पद पाठ

चक्षुषा । ते । चक्षु: । हन्मि । विषेण । हन्मि । ते । विषम् । अहे । म्रियस्व । मा । जीवी: । प्रत्यक् । अभि । एतु । त्वा । विषम् ॥१३.४॥

अथर्ववेद » काण्ड:5» सूक्त:13» पर्यायः:0» मन्त्र:4


0 बार पढ़ा गया

पण्डित क्षेमकरणदास त्रिवेदी

दोषनिवारण के लिये उपदेश।

पदार्थान्वयभाषाः - (चक्षुषा) इस नेत्र से (ते) तेरे (चक्षुः) नेत्र को (हन्मि) नाश करता हूँ। (विषेण) इस विष से (ते) तेरे (विषम्) विष को (हन्मि) नाश करता हूँ। (अहे) हे बड़े हननशील, सर्प (म्रियस्व) तू मर जा, (मा जीवीः) मत जीता रह। (विषम्) विष (त्वा) तुझको (प्रत्यक्) प्रतिकूल गति से (अभि) सब ओर (एतु) प्राप्त हो ॥४॥
भावार्थभाषाः - मनुष्य सर्परूपी कुव्यवहारों को खोज-खोज कर हठ के साथ नाश करें, जैसे वैद्य एक विष से दूसरे विष को नाश करता है ॥४॥
टिप्पणी: ४−(चक्षुषा) अनेन नेत्रेण (ते) तव (चक्षुः) नेत्रम् (हन्मि) नाशयामि (विषेण) (ते) तव (विषम्) (अहे) अ० २।५।५। आङ्+हन हिंसागत्योः इण्, डित्। हे आहननशील। सर्प (म्रियस्व) प्राणान् त्यज (मा जीवीः) जीवितो मा भूः (प्रत्यक्) प्रतिकूलगति। प्रतिमुखम् (अभि) अभितः (एतु) प्राप्नोतु (त्वा) त्वाम् (विषम्) ॥