वांछित मन्त्र चुनें
156 बार पढ़ा गया

यो ददा॑ति शिति॒पाद॒मविं॑ लो॒केन॒ संमि॑तम्। स नाक॑म॒भ्यारो॑हति॒ यत्र॑ शु॒ल्को न क्रि॒यते॑ अब॒लेन॒ बली॑यसे ॥

मन्त्र उच्चारण
पद पाठ

य: । ददाति । शितिऽपादम् । अविम् । लोकेन । सम्ऽमितम् । स: । नाकम् । अभिऽआरोहति । यत्र । शुल्क: । न । क्रियते । अबलेन । बलीयसे ॥२९.३॥

अथर्ववेद » काण्ड:3» सूक्त:29» पर्यायः:0» मन्त्र:3


पण्डित क्षेमकरणदास त्रिवेदी

मनुष्य परमेश्वर की भक्ति से सुख पाता है।

पदार्थान्वयभाषाः - (यः) जो कोई (लोकेन) संसार करके (संमितम्) सम्मान किये गए, (शितिपादम्) प्रकाश और अन्धकार में गतिवाले (अविम्) रक्षक प्रभु का [अपने आत्मा में] (ददाति) दान करता है, (सः) वह पुरुष (नाकम्) दुःखरहित स्वर्ग को (अभ्यारोहति) चढ़ जाता है, (तत्र) जहाँ पर (अबलेन) निर्बल करके (बलीयसे) अधिक बलवान् को (शुल्कः) शुल्क [कर] (न) नहीं (क्रियते) किया जाता है ॥३॥
भावार्थभाषाः - जो कोई सर्वश्रेष्ठ परब्रह्म को अपने में ग्रहण करता है, वह सन्मार्गी बड़ों और छोटों के साथ एक सा न्याय करता हुआ सदा आनन्द भोगता है ॥३॥
टिप्पणी: ३−(यः) यः कश्चित् (ददाति) स्वात्मने प्रयच्छति, समर्पयति। (शितिपादम्) म० १। प्रकाशान्धकारगतिमन्तम्। (अविम्) म० १। प्रभुम्। (लोकेन) संसारेण (संमितम्) माङ् माने-क्त। द्यतिस्यतिमास्थामित् ति किति। पा० ७।४।४०। इति इकारः सन्मानितः (नाकम्) अ० १।९।२, न+अकम्। स्वर्गम्। सुखम् (अभ्यारोहति) अभित आरूढो भवति। अभिप्राप्नोति (यत्र) स्वर्गे (शुल्कः) शुल्क कथने, सर्जने, वर्जने च-घञ्। करः (न) निषेधे (क्रियते) दीयते (अबलेन) निर्बलेन (बलीयसे) बलवत्-ईयसुन्। विन्मतोर्लुक्। पा० ५।३।६५। इति मतोर्लुक्। बलवत्तराय ॥