164 बार पढ़ा गया
ये॒स्यां स्थ प्र॒तीच्यां॑ दि॒शि वै॑रा॒जा नाम॑ दे॒वास्तेषां॑ व॒ आप॒ इष॑वः। ते नो॑ मृडत॒ ते नोऽधि॑ ब्रूत॒ तेभ्यो॑ वो॒ नम॒स्तेभ्यो॑ वः॒ स्वाहा॑ ॥
पद पाठ
ये । अस्याम् । स्थ । प्रतीच्याम् । दिशि । वैराजा: । नाम । देवा: । तेषाम् । व:। आप: । इषव: । ते । न: । मृडत । ते । न: । अधि । ब्रूत । तेभ्य: । व: । नम: । तेभ्य: । व: । स्वाहा ॥२६.३॥
अथर्ववेद » काण्ड:3» सूक्त:26» पर्यायः:0» मन्त्र:3
पण्डित क्षेमकरणदास त्रिवेदी
मारू गीत।
पदार्थान्वयभाषाः - (ये) जो तुम (अस्याम्) इस (प्रतीच्याम्) पश्चिम वा पीछेवाली (दिशि) दिशा में (वैराजाः) विविध ऐश्वर्यवाले क्षत्रिय (नाम) नाम (देवाः) विजय चाहनेवाले वीर (स्थ) हो, (तेषाम् वः) उन तुम्हारा (आपः) जल [जल विद्या] (इषवः) तीर हैं, (ते) वे तुम (नः) हमें.... [म० १] ॥३॥
भावार्थभाषाः - पश्चिम वा पीछेवाली दिशा के क्षत्रिय लोग वारुणास्त्र वा जलास्त्रों से शत्रुओं को जीतकर.... [म० १] ॥३॥
टिप्पणी: ३−(प्रतीच्याम्) प्राच्याम्, म० १। इत्यत्रोक्तप्रकारेण रूपसिद्धिः। पश्चिमायाम्। पश्चाद्भागे स्थितायाम् (आपः) जलानि (वैराजाः) राजति, ऐश्वर्यकर्मसु-निघ० २।२१। वि+राजृ ऐश्वर्ये-भावे क्विप्। तस्येदम्। पा० ४।३।१२०। इति अण्। विराट्, विविधं राज्यं येषां ते वैराजाः। क्षत्रियाः। विविधैश्वर्यवन्तः। अन्यद्गतं म० १ ॥
