वांछित मन्त्र चुनें
110 बार पढ़ा गया

अग॑न्निन्द्र॒ श्रवो॑ बृ॒हद्द्यु॒म्नं द॑धिष्व दु॒ष्टर॑म्। उत्ते॒ शुष्मं॑ तिरामसि ॥

मन्त्र उच्चारण
पद पाठ

अगन् । इन्द्र । अव: । बृहत् । द्युम्नम् । ‍दधि‍ष्व । दुस्तरम् ॥ उत् । ते । शुष्मम् । तिरामसि ॥२०.३॥

अथर्ववेद » काण्ड:20» सूक्त:20» पर्यायः:0» मन्त्र:3


पण्डित क्षेमकरणदास त्रिवेदी

राजा और प्रजा के धर्म का उपदेश।

पदार्थान्वयभाषाः - (इन्द्र) हे इन्द्र ! [बड़े ऐश्वर्यवाले राजन्] (बृहत्) बड़ा (श्रवः) अन्न [हमको] (अगन्) प्राप्त हुआ है, (दुस्तरम्) दुस्तर [अजेय] (द्युम्नम्) चमकनेवाले यश को (दधिष्व) तू धारण कर। (ते) तेरे (शुष्मम्) बल को (उत् तिरामसि) हम बढ़ाते हैं ॥३॥
भावार्थभाषाः - जिस राजा के कारण बहुत अन्न आदि पदार्थ मिलें, प्रजागण उसके बल बढ़ाने में सदा प्रयत्न करें ॥३॥
टिप्पणी: ३−(अगन्) अ० २।९।३। गमेर्लुङि छान्दसं रूपम्। अगमत्। प्राप्नोत्-अस्मानिति शेषः (श्रवः) अन्नम् (बृहत्) महत् (द्युम्नम्) धापॄवस्यज्यतिभ्यो नः। उ० ३।६। द्युत दीप्तौ-नप्रत्ययः, तकारस्य मः। द्युम्नं द्योतते यशो वाऽन्नं वा-निरु० ।। द्योतमानं यशः (दधिष्व) धर (दुस्तरम्) दुःखेन तरणीयं जेयम् (ते) तव (शुष्मम्) बलम् (उत् तिरामसि) प्रवर्धयामः ॥