वांछित मन्त्र चुनें

इ॒च्छन्ति॑ दे॒वाः सु॒न्वन्तं॒ न स्वप्ना॑य स्पृहयन्ति। यन्ति॑ प्र॒माद॒मत॑न्द्राः ॥

मन्त्र उच्चारण
पद पाठ

इच्छन्ति । देवा: । सुन्वन्तम् । न । स्वप्नाय । स्पृहयन्ति ॥ यन्ति । प्रऽमादम् । अतन्द्रा ॥१८.३॥

अथर्ववेद » काण्ड:20» सूक्त:18» पर्यायः:0» मन्त्र:3


0 बार पढ़ा गया

पण्डित क्षेमकरणदास त्रिवेदी

राजा और प्रजा के कर्तव्य का उपदेश।

पदार्थान्वयभाषाः - (देवाः) विद्वान् लोग (सुन्वन्तम्) तत्त्व को निचोड़नेवाले को (इच्छन्ति) चाहते हैं, (स्वप्नाय) निद्रा को (न) नहीं (स्पृहयन्ति) चाहते हैं, और (अतन्द्राः) निरालसी होकर (प्रमादम्) भूलवाले को (यन्ति) दण्ड देते हैं ॥३॥
भावार्थभाषाः - दूरदर्शी विद्वान् पुरुष कर्मकुशल चौकन्ने लोगों से प्रसन्न रहें और ढिल्लर निकम्मों को दण्ड देवें ॥३॥
टिप्पणी: ३−(इच्छन्ति) कामयन्ते (देवाः) विद्वांसः (सुन्वन्तम्) तत्त्वस्य निष्पादकम् (न) निषेधे (स्वप्नाय) स्पृहेरीप्सितः। पा० १।४।३६। इति कर्मणि चतुर्थी। स्वप्नम्। आलस्यम् (स्पृहयन्ति) इच्छन्ति (यन्ति) यम नियमने, अदादित्वं बहुवचनस्यैकवचनत्वं च छान्दसम्। यम्यन्ति। नियम्यन्ति। दण्डयन्ति (प्रमादम्) अर्शआद्यच्। प्रमादिनम्। अनवधानत्वम् (अतन्द्राः) अनलसाः ॥