191 बार पढ़ा गया
शं ते॑ अ॒ग्निः स॒हाद्भिर॑स्तु॒ शं सोमः॑ स॒हौष॑धीभिः। ए॒वाहं त्वां क्षे॑त्रि॒यान्निरृ॑त्या जामिशं॒साद्द्रु॒हो मु॑ञ्चामि॒ वरु॑णस्य॒ पाशा॑त्। अ॑ना॒गसं॒ ब्रह्म॑णा त्वा कृणोमि शि॒वे ते॒ द्यावा॑पृथि॒वी उ॒भे स्ता॑म् ॥
पद पाठ
शम् । ते । अग्नि : । सह । अत्ऽभि: । अस्तु । शम् । सोम: । सह । ओषधीभि: । एव । अहम् । त्वाम् । क्षेत्रियात् । नि:ऽऋत्या: । जामिऽशंसात् । द्रुह: । मुञ्चामि । वरुणस्य । पाशात् । अनागसम् । ब्रह्मणा । त्वा । कृणोमि । शिवे इति । ते । द्यावापृथिवी इति । उभे इति । स्ताम् ॥१०.२॥
अथर्ववेद » काण्ड:2» सूक्त:10» पर्यायः:0» मन्त्र:2
पण्डित क्षेमकरणदास त्रिवेदी
मुक्ति की प्राप्ति के लिये उपदेश।
पदार्थान्वयभाषाः - (ते) तेरेलिये (अग्निः) अग्नि (अद्भिः सह) जल के साथ (शम्) सुखदायक (अस्तु) हो, (सोमः) अमृत [ऐश्वर्य] (ओषधिभिः सह) अन्न आदि औषधियों के साथ (शम्) सुखदायक हो। (एव) ऐसे ही (अहम्) मैं (त्वाम्) तुझको (क्षेत्रियात्) शरीर वा वंश के रोग से..... [मन्त्र १] ॥२॥
भावार्थभाषाः - मनुष्य को विज्ञानपूर्वक देश, काल, अग्नि, जल, वायु, खान, पान आदि पदार्थों का ठीक उपयोग करके स्वस्थ और ऐश्वर्यवान् रहकर आनन्द भोगना चाहिये ॥२॥
टिप्पणी: २–शम्। सुखकरः। ते। तुभ्यम्। अग्निः। पावकः। अद्भिः। जलेन। सोमः। अ० १।६।२। षु प्रसवैश्वर्ययोः–मन्। ऐश्वर्यम्। ओषधीभिः। अ० १।२३।१। ओष+धा–कि, ङीप्। ओषो दाहो धीयतेऽत्र। व्रीहियवादिभिः। एव। एवम्। अन्यद् गतं म० १ ॥
