वांछित मन्त्र चुनें

आयु॑र्वि॒श्वायुः॒ परि॑ पातु त्वा पू॒षा त्वा॑ पातु॒ प्रप॑थे पु॒रस्ता॑त्।यत्रास॑ते सु॒कृतो॒ यत्र॒ त ई॒युस्तत्र॑ त्वा दे॒वः स॑वि॒ता द॑धातु ॥

मन्त्र उच्चारण
पद पाठ

आयु: । विश्वऽआयु: । परि । पातु । त्वा । पूषा । त्वा । पातु । प्रऽपथे । पुरस्तात् । यत्र । आसते । सुऽकृत: । यत्र । ते । ईयु: । तत्र । त्वा । देव: । सविता । दधातु ॥२.५५॥

अथर्ववेद » काण्ड:18» सूक्त:2» पर्यायः:0» मन्त्र:55


0 बार पढ़ा गया

पण्डित क्षेमकरणदास त्रिवेदी

सत्पुरुषों के मार्ग पर चलने का उपदेश।

पदार्थान्वयभाषाः - (विश्वायुः) सबको अन्नदेनेवाला (आयुः) सर्वव्यापक परमात्मा (त्वा) तेरी (परि) सब ओर से (पातु) रक्षाकरे, (पूषा) पोषक परमेश्वर (प्रपथे) उत्तम मार्ग में (पुरस्तात्) सामने से (त्वा) तेरी (पातु) रक्षा करे। (यत्) जहाँ [उत्तम स्थान में] (सुकृतः) सुकर्मीलोग (आसते) बैठते हैं, और (यत्र) जहाँ [उत्तम मार्ग में] (ते) वे (ईयुः) चलेहैं, (तत्र) वहाँ [उस स्थान और मार्ग में] (त्वा) तुझको (देवः) प्रकाशमय (सविता)सर्वप्रेरक परमात्मा (दधातु) रक्खे ॥५५॥
भावार्थभाषाः - सर्वपालक, सर्वव्यापक, सर्वपोषक जगदीश्वर का आश्रय लेकर सदा सुकर्मी लोग सन्मार्ग पर चलते हैं, उसीजगत्पिता की शरण में रह कर प्रत्येक मनुष्य श्रेष्ठ मार्ग पर चल कर सुखी होवे॥५५॥
टिप्पणी: ५५−(आयुः) छन्दसीणः। उ० १।२। इण् गतौ-उण्। सर्वव्यापकः (विश्वायुः) आयुः, अन्नम्-निघः २।७। सर्वेभ्यः प्रापणीयमन्नं यस्मात् सः परमेश्वरः (परि) सर्वतः (पातु) (त्वा) (पूषा) पोषकः परमेश्वरः (त्वा) (पातु) (प्रपथे) प्रकृष्टे मार्गे (पुरस्तात्) अग्रे (यत्र) यस्मिन् श्रेष्ठस्थाने (आसते) उपविशन्ति (सुकृतः)पुण्यकर्माणः (यत्र) सन्मार्गे (ते) सुकृतिनः (ईयुः) जग्मुः (तत्र) स्थानेमार्गे च (त्वा) (देवः) प्रकाशमयः (सविता) सर्वप्रेरकः परमेश्वरः (दधातु)धारयतु। स्थापयतु ॥