इ॒मं य॑मप्रस्त॒रमा हि रोहाङ्गि॑रोभिः पि॒तृभिः॑ संविदा॒नः। आ त्वा॒ मन्त्राः॑कविश॒स्ता व॑हन्त्वे॒ना रा॑जन्ह॒विषो॑ मादयस्व ॥
पद पाठ
इमम् । यम । प्रऽस्तरम् । आ । हि । रोह । अङ्गिर:ऽभि: । पितृऽभि: । सम्ऽविदान: । आ । त्वा । मन्त्रा: । कविऽशस्ता: । वहन्तु । एना । राजन् । हविष: । मादयस्व ॥१.६०॥
अथर्ववेद » काण्ड:18» सूक्त:1» पर्यायः:0» मन्त्र:60
0 बार पढ़ा गया
पण्डित क्षेमकरणदास त्रिवेदी
पितरों और सन्तानों के कर्त्तव्य का उपदेश।
पदार्थान्वयभाषाः - (यम) हे संयमी पुरुष ! (अङ्गिरोभिः) महाविज्ञानी (पितृभिः) पितरों [रक्षक लोगों] से (हि) ही (संविदानः) मिला हुआ तू (इमम्) इस (प्रस्तरम्) विस्तीर्ण आसन पर (आ रोह) ऊँचाहो। (त्वा) तुझे (मन्त्राः) मन्त्रकुशल [बड़े विचारशील] (कविशस्ताः) विद्वानामें श्रेष्ठ पुरुष (आ वहन्तु) बुलावें (राजन्) हे ऐश्वर्यवान् पुरुष ! (एना) इस (हविषः=हविषा) भक्तिदान से (मादयस्व) [हमें] प्रसन्न कर ॥६०॥
भावार्थभाषाः - जितेन्द्रियब्रह्मचारी पुरुष विद्वानों के मेल से उच्च पद प्राप्त करें और अपने शुभ गुण औरपराक्रम से सब प्रजा को सदा प्रसन्न रक्खें ॥६०॥
टिप्पणी: ६०−(इमम्) (यम) हे संयमिन् पुरुष (प्रस्तरम्) विस्तीर्णमासनम् (हि) निश्चयेन (आ रोह) आरूढो भव (अङ्गिरोभिः)महाविज्ञानिभिः (पितृभिः) पालकैः (संविदानः) संगच्छमानः (त्वा) शूरम् (मन्त्राः)मन्त्र-अर्शआद्यच्। मन्त्रकुशलाः। महाविचारशीलाः (कविशस्ताः) मेधाविनः प्रशस्ताः (आ वहन्तु) आनयन्तु (एना) एनेन। अनेन (राजन्) ऐश्वर्यवन् (हविषः) तृतीयार्थेषष्ठी। हविषा। भक्तिदानेन (मादयस्व) अस्मान् प्रसादय ॥
