122 बार पढ़ा गया
ईशा॑नएनमिष्वा॒सः सर्वे॑भ्यो अन्तर्दे॒शेभ्यो॑ऽनुष्ठा॒तानु॑ तिष्ठति नैनं॑ श॒र्वो नभ॒वो नेशा॑नः ॥
पद पाठ
ईशान: । एनम् । इषुऽआस: । सर्वेभ्य: । अन्त:ऽदेशेभ्य: । अनुऽस्थाता । अनु । तिष्ठति । न । एनम् । शर्व: । न । भव: । न । ईशान: ॥५.१५॥
अथर्ववेद » काण्ड:15» सूक्त:5» पर्यायः:0» मन्त्र:15
पण्डित क्षेमकरणदास त्रिवेदी
परमात्माके अन्तर्यामी होने का उपदेश।
पदार्थान्वयभाषाः - (ईशानः) सबका स्वामी, (इष्वासः) हिंसा हटानेवाला (अनुष्ठाता) साथ रहनेवाला परमात्मा (सर्वेभ्यःअन्तर्देशेभ्यः) सब मध्य देशों से (एनम् अनु) उस [विद्वान्] के साथ (तिष्ठति)रहता है, और (एनम्) उस [विद्वान्] को (न) न (शर्वः) दुःखनाशक, (न) न (भवः)सर्वत्र वर्तमान (न) न (ईशानः) सर्वस्वामी परमेश्वर ॥१५॥
भावार्थभाषाः - मन्त्र १-३ के समान है॥१४, १५, १६॥
टिप्पणी: १४, १५, १६−(अन्तर्देशेभ्यः) मध्यदेशेभ्यः (ईशानम्) सर्वस्वामिनम्। अन्यत् पूर्ववत्-म०१-३, स्पष्टं च ॥
