वांछित मन्त्र चुनें

इ॒दम॒हं रुश॑न्तंग्रा॒भं त॑नू॒दूषि॒मपो॑हामि। यो भ॒द्रो रो॑च॒नस्तमुद॑चामि ॥

मन्त्र उच्चारण
पद पाठ

इदम् । अहम् । रुशन्तम् । ग्राभम् । तनूऽदूषिम् । अप । ऊहामि । य: । भद्र: । रोचन: । तम् । उत् । अचामि ॥१.३८॥

अथर्ववेद » काण्ड:14» सूक्त:1» पर्यायः:0» मन्त्र:38


0 बार पढ़ा गया

पण्डित क्षेमकरणदास त्रिवेदी

विवाह संस्कार का उपदेश।

पदार्थान्वयभाषाः - (इदम्) अब [गृहस्थहोने पर] (अहम्) मैं [स्त्री वा पुरुष] (रुशन्तम्) सतानेवाले, (तनूदूषिम्) शरीरको दोष लगानेवाले (ग्राभम्) ग्राही [मलबन्धक रोग वा दुष्ट व्यवहार] को (अपऊहामि) हटा देता हूँ। (यः) जो (भद्रः) मङ्गलमय, (रोचनः) रोचक व्यवहार है, (तम्)उसको (उत्) उत्तमता से (अचामि) प्राप्त होता हूँ ॥३८॥
भावार्थभाषाः - वधू-वर पीडाप्रद, रोगकारक कर्म और स्वभाव छोड़कर स्वास्थ्यवर्धक व्यवहार करके गृहाश्रम में आनन्दबढ़ावें ॥३८॥
टिप्पणी: ३८−(इदम्) इदानीम्। गृहाश्रमग्रहणसमये (रुशन्तम्) रुश हिंसायां शतृ।हिंसन्तम् (ग्राभम्) मलबन्धकग्राहिरोगं दुष्टव्यवहारं वा (तनूदूषिम्) शरीरदूषकम् (अपोहामि) अपगमयामि (यः) (भद्रः) मङ्गलमयः (रोचनः) रुचिरो व्यवहारः (तम्)व्यवहारम् (उत्) उत्तमतया (अचामि) अचु गतौ याचने च। प्राप्नोमि। याचे ॥