वांछित मन्त्र चुनें

भूया॒निन्द्रो॑ नमु॒राद्भूया॑निन्द्रासि मृ॒त्युभ्यः॑ ॥

मन्त्र उच्चारण
पद पाठ

भूयान् । इन्द्र: । नमुरात् । भूयान् । इन्द्र । असि । मृत्युऽभ्य: ॥८.१॥

अथर्ववेद » काण्ड:13» सूक्त:4» पर्यायः:0» मन्त्र:46


0 बार पढ़ा गया

पण्डित क्षेमकरणदास त्रिवेदी

परमात्मा और जीवात्मा के विषय का उपदेश।

पदार्थान्वयभाषाः - [हे परमेश्वर !] (इन्द्रः) परम ऐश्वर्यवान् तू (नमुरात्) न मरनेवाले [नित्य परमारमाणु रूप जगत्] से (भूयान्) अधिक बलवान् है, (इन्द्र) हे परम ऐश्वर्यवाले ! तू (मृत्युभ्यः) मरणवालों से [अनित्य कार्यरूप जगत्] से (भूयान्) अधिक बलवान् (असि) है ॥४६॥
भावार्थभाषाः - सर्वशक्तिमान् जगदीश्वर दोनों प्रकार के नित्य धारणरूप और अनित्य कार्यरूप जगत् को अपने वश में रखता है ॥४६॥
टिप्पणी: ४६−(भूयान्) अधिकतरो बलवान् (इन्द्रः) परमेश्वर्यवांस्त्वम् (नमुरात्) कप्रकरणे मूलविभुजादिभ्य उपसंख्यानम्। वा० पा० ३।˜२।५। मॄ हिंसायाम्, वेदे तु मरणे-क। उदोष्ठ्यपूर्वस्य। पा० ७।१।१०२। उत्वम्। अमरणस्वभावात् (भूयान्) (इन्द्र) (असि) (मृत्युभ्यः) मतुपो लोपः। मृत्युवद्भ्यः ॥