122 बार पढ़ा गया
दे॒वो अ॒ग्निः संक॑सुको दि॒वस्पृ॒ष्ठान्यारु॑हत्। मु॒च्यमा॑नो॒ निरेण॒सोऽमो॑ग॒स्माँ अश॑स्त्याः ॥
पद पाठ
देव: । अग्नि: । सम्ऽकसुक: । दिव: । पृष्ठानि । आ । अरुहत् । मुच्यमान: । नि: । एनस: । अमोक् । अस्मान् । अशस्त्या: ॥२.१२॥
अथर्ववेद » काण्ड:12» सूक्त:2» पर्यायः:0» मन्त्र:12
पण्डित क्षेमकरणदास त्रिवेदी
राजा और प्रजा के कर्तव्य का उपदेश।
पदार्थान्वयभाषाः - (देवः) विजय चाहनेवाला, (संकसुकः) ठीक-ठीक शासनकर्ता (अग्निः) अग्नि [समान प्रतापी मनुष्य] (दिवः) आनन्द के (पृष्ठानि) पीठों पर (आ अरुहत्) चढ़ा है। (एनसः) कष्ट से (निः मुच्यमानः) निरन्तर छूटते हुए उसने (अस्मान्) हम को (अशस्त्याः) अपकीर्ति से (अमोक्) छुड़ाया है ॥१२॥
भावार्थभाषाः - पुरुषार्थी विद्वान् पुरुष बड़े आनन्द के साथ आप कष्टों से छूट कर दूसरों को विपत्ति से छुड़ाते हैं ॥१२॥
टिप्पणी: १२−(देवः) विजिगीषुः (अग्निः) अग्निवत् प्रतापी पुरुषः (संकसुकः) म० ११। सम्यक्शासकः (दिवः) मोदस्य (पृष्ठानि) आधारान् (आ अरुहत्) अध्यतिष्ठत् (मुच्यमानः) त्यज्यमानः सन् (निः) निरन्तरम् (एनसः) कष्टात् (अमोक्) अमुञ्चत् (अस्मान्) धार्मिकान् (अशस्त्याः) अपकीर्त्याः ॥
