मा नः॑ प॒श्चान्मा पु॒रस्ता॑न्नुदिष्ठा॒ मोत्त॒राद॑ध॒रादु॒त। स्व॒स्ति भू॑मे नो भव॒ मा वि॑दन्परिप॒न्थिनो॒ वरी॑यो यावया व॒धम् ॥
पद पाठ
मा । न: । पश्चात् । मा । पुरस्तात् । नुदिष्ठा: । मा । उत्तरात् । अधरात् । उत । स्वस्ति । भूमे । न: । भव । मा । विदन् । परिऽपन्थिन: । वरीय: । यवय । वधम् ॥१.३२॥
अथर्ववेद » काण्ड:12» सूक्त:1» पर्यायः:0» मन्त्र:32
0 बार पढ़ा गया
पण्डित क्षेमकरणदास त्रिवेदी
राज्य की रक्षा का उपदेश।
पदार्थान्वयभाषाः - (भूमे) हे भूमि ! (नः) हम को (मा) न तो (पश्चात्) पीछे से, (मा) न (पुरस्तात्) आगे से, (मा) न (उत्तरात्) ऊपर से (उत) और (अधरात्) नीचे से (नुदिष्ठाः) ढकेल, (नः) हमारे लिये (स्वस्ति) कल्याणी (भव) हो, (परिपन्थिनः) वटमार लोग [हम को] (मा विदन्) न पावें, (वधम्) मारू हथियार को (वरीयः) बहुत दूर (यावय) हटा दे ॥३२॥
भावार्थभाषाः - मनुष्य सब दिशाओं में सावधान रहकर दुराचारियों के फन्दों से बचें ॥३२॥
टिप्पणी: ३२−(मा) निषेधे (नः) अस्मान् (पश्चात्) (पुरस्तात्) पुरोभागात् (मा नुदिष्ठाः) णुद प्रेरणे−लुङ्। न प्रेरय (मा) (उत्तरात्) उपरिदेशात् (अधरात्) निम्नस्थानात् (उत) अपि (स्वस्ति) कल्याणी (भूमे) (नः) अस्मभ्यम् (भव) (मा विदन्) अ० १।१९।१। मा लभन्ताम् (परिपन्थिनः) अ० १।२७।१। प्रतिकूलाचारिणः (वरीयः) अ० १।२०।३। उरुतरम्। दूरतरम् (यावय) वियोजय (वधम्) शस्त्रप्रहारम् ॥
