वांछित मन्त्र चुनें
देवता: भूमिः ऋषि: अथर्वा छन्द: महाबृहती स्वर: भूमि सूक्त

यो नो॒ द्वेष॑त्पृथिवि॒ यः पृ॑त॒न्याद्योभि॒दासा॒न्मन॑सा॒ यो व॒धेन॑। तं नो॑ भूमे रन्धय पूर्वकृत्वरि ॥

मन्त्र उच्चारण
पद पाठ

य: । न: । द्वेषत् । पृथिवि । य: । पृतन्यात् । य: । अभिऽदासात् । मनसा । य: । वधेन । तम् । न: । भूमे । रन्धय । पूर्वऽकृत्वरि ॥१.१४॥

अथर्ववेद » काण्ड:12» सूक्त:1» पर्यायः:0» मन्त्र:14


0 बार पढ़ा गया

पण्डित क्षेमकरणदास त्रिवेदी

राज्य की रक्षा का उपदेश।

पदार्थान्वयभाषाः - (पृथिवि) हे पृथिवी ! (यः) जो [दुष्ट] (नः) हम से (द्वेषत्) वैर करे, (यः) जो (पृतन्यात्) सेना चढ़ावे, (यः) जो (मनसा) मन से, (यः) जो (वधेन) मारू हथियार से (अभिदासात्) सतावे। (पूर्वकृत्वरि) हे श्रेष्ठों के लिये काम करनेवाली (भूमे) भूमि ! (तम्) उस को (नः) हमारे लिये (रन्धय) नाश कर ॥१४॥
भावार्थभाषाः - जो मनुष्य धर्म से सत्कारपूर्वक पृथिवी की रक्षा करते हैं, वे शत्रुओं को नाश कर सकते हैं ॥१४॥
टिप्पणी: १४−(यः) दुष्टः (नः) अस्मान् (द्वेषत्) शत्रून् जानीयात् (पृथिवि) (यः) (पृतन्यात्) अ० ६।७५।१। सेनामात्मन इच्छेत् (यः) शत्रुः (अभिदासात्) अ० ५।६।१०। दास वधे−लेट्। हिंस्यात् (मनसा) चित्तेन (यः) (वधेन) घातकेनायुधेन (तम्) (नः) अस्मभ्यम् (रन्धय) अ० ४।२२।१। नाशय (पूर्वकृत्वरि) शीङ्क्रुशिरुहि०। उ० ४।११४। पूर्व+करोतेः−क्वनिप्। वनो र च। पा० ४।१।७। ङीब्रेफौ। पूर्वेभ्यः श्रेष्ठपुरुषेभ्यः कर्मकुशले ॥