वांछित मन्त्र चुनें

उ॑पश्व॒से द्रु॒वये॑ सीदता यू॒यं वि वि॑च्यध्वं यज्ञियास॒स्तुषैः॑। श्रि॒या स॑मा॒नानति॒ सर्वा॑न्त्स्यामाधस्प॒दं द्वि॑ष॒तस्पा॑दयामि ॥

मन्त्र उच्चारण
पद पाठ

उपऽश्वसे । द्रुवये । सीदत । यूयम् । वि । विच्यध्वम् । यज्ञियास0952ग: । तुषै: । श्रिया । समानान् । अति । सर्वान् । स्याम । अध:ऽपदम् । द्विषत: । पादयामि ॥१.१२॥

अथर्ववेद » काण्ड:11» सूक्त:1» पर्यायः:0» मन्त्र:12


0 बार पढ़ा गया

पण्डित क्षेमकरणदास त्रिवेदी

ब्रह्मज्ञान से उन्नति का उपदेश।

पदार्थान्वयभाषाः - (यज्ञियासः) हे पूजनीयो पुरुषो ! (उपश्वसे) उत्तम जीवनवाले (द्रुवये) उद्योग के लिये (यूयम्) तुम (सीदत) बैठो और (तुषैः) तुष [बुस] से (वि विच्यध्वम्) अलग हो जाओ। (सर्वान्) सब (समानान्) समानों [तुल्य गुणवालों] से (श्रिया) लक्ष्मी द्वारा (अति स्याम) हम बढ़ जावें, (द्विषतः) शत्रुओं को (अधस्पदम्) पैरों के तले (पादयामि) मैं गिरा दूँ ॥१२॥
भावार्थभाषाः - सब वीर पुरुष मिलकर पराक्रम के साथ दोषों का नाश करें और शत्रुओं को मिटाकर अधिक-अधिक सम्पत्ति बढ़ावें ॥१२॥
टिप्पणी: १२−(उपश्वसे) श्वस प्राणने-क्विप्। उत्तमजीवनयुक्ताय (द्रवये) द्रु गतौ, औणादिकः कि प्रत्ययः। गतये। उद्योगाय (सीदत) उपविशत (यूयम्) (वि) विविधम् (विच्यध्वम्) विचिर् पृथग्भावे। पृथग् भवत (यज्ञियासः) असुगागमः। हे पूजार्हाः (तुषैः) धान्यत्वग्भिः। बुषैः (श्रिया) संपत्या (समानान्) तुल्यगुणयुक्तान् (सर्वान्) (अति) अतीत्य (स्याम) भवेम (अधस्पदम्) अ० २।७।२। पादयोरधस्तात् (द्विषतः) शत्रून् (पादयामि) पातयामि ॥