165 बार पढ़ा गया
अ॒यं म॒णिर्व॑र॒णो वि॒श्वभे॑षजः सहस्रा॒क्षो हरि॑तो हिर॒ण्ययः॑। स ते॒ शत्रू॒नध॑रान्पादयाति॒ पूर्व॒स्तान्द॑भ्नुहि॒ ये त्वा॑ द्वि॒षन्ति॑ ॥
पद पाठ
अयम् । मणि: । वरण: । विश्वऽभेषज: । सहस्रऽअक्ष: । हरित: । हिरण्यय: । स: । ते । शत्रून् । अधरान् । पादयाति । पूर्व: । तान् । दभ्नुहि । ये । त्वा । द्विषन्ति ॥३.३॥
अथर्ववेद » काण्ड:10» सूक्त:3» पर्यायः:0» मन्त्र:3
पण्डित क्षेमकरणदास त्रिवेदी
सब सम्पत्तियों के पाने का उपदेश।
पदार्थान्वयभाषाः - (अयम्) यह (मणिः) प्रशंसनीय (वरणः) वरण [वरणीय, मानने योग्य, वैदिक बोध वा वरना औषध] (विश्वभेषजः) समस्त भय जीतनेवाला, (सहस्राक्षः) सहस्रों व्यवहारवाला, (हरितः) सिंह [समान] (हिरण्ययः) तेजोमय है। (सः) वह (ते) तेरे (शत्रून्) शत्रुओं को (अधरान्) नीचे (पादयाति) गिरावे, (पूर्वः) पहिले होकर तू (तान्) उन्हें (दभ्नुहि) दबा ले, (ये) जो (त्वा) तुझसे (द्विषन्ति) वैर करते हैं ॥३॥
भावार्थभाषाः - दूरदर्शी मनुष्य आत्मिक और शारीरिक रोग मिटाकर स्वस्थ होकर आनन्द भोगे ॥३॥
टिप्पणी: ३−(अयम्) (मणिः) प्रशंसनीयः (वरणः) म० १। (विश्वभेषजः) सर्वभयजेता (सहस्राक्षः) अ० ४।१६।४। बहुव्यवहारोपेतः (हरितः) सिंहरूपः (हिरण्ययः) तेजोमयः (सः) वरणः (ते) तव (शत्रून्) (अधरान्) नीचान् (पादयाति) पातयेत् (पूर्वः) प्रथमः सन् (तान्) (दभ्नुहि) वशीकुरु (ये) (त्वा) (द्विषन्ति) वैरायन्ते ॥
