वांछित मन्त्र चुनें
देवता: वशा ऋषि: कश्यपः छन्द: अनुष्टुप् स्वर: वशागौ सूक्त
155 बार पढ़ा गया

यदा॑दि॒त्यैर्हू॒यमा॑नो॒पाति॑ष्ठ ऋतावरि। इन्द्रः॑ स॒हस्रं॒ पात्रा॒न्त्सोमं॑ त्वापाययद्वशे ॥

मन्त्र उच्चारण
पद पाठ

यत् । आदित्यै: । हूयमाना । उपऽअतिष्ठ: । ऋतऽवरि । इन्द्र: । सहस्रम् । पात्रान् । सोमम् । त्वा । अपाययत् । वशे ॥१०.९॥

अथर्ववेद » काण्ड:10» सूक्त:10» पर्यायः:0» मन्त्र:9


पण्डित क्षेमकरणदास त्रिवेदी

ईश्वर शक्ति की महिमा का उपदेश।

पदार्थान्वयभाषाः - (ऋतावरि) हे सत्यशीला ! (यत्) जब (आदित्यैः) आदित्यों [अखण्ड ब्रह्मचारियों] करके (हूयमाना) पुकारी गई तू (उपातिष्ठः) पास पहुँची, (वशे) हे वशा ! [कामनायोग्य परमेश्वरशक्ति] (इन्द्रः) इन्द्र [परमेश्वर] ने (सहस्रम्) सहस्र [अनेक] (पात्रान्) रक्षणीय दानयोग्य पुरुषों को (सोमम्) मोक्षरूपी अमृत (त्वा=त्वया) तुझ से (अपाययत्) पान कराया है ॥९॥
भावार्थभाषाः - विद्वान् लोग ईश्वरशक्ति को पहिचानते हैं और वे सब पुरुष परमेश्वर के नियम अनुसार दुःखों से छूटकर आनन्द भोगते हैं ॥९॥
टिप्पणी: ९−(यत्) यदा (आदित्यैः) अखण्डब्रह्मचारिभिः (हूयमाना) कृताह्वाना (उपातिष्ठः) समीपं स्थितवती (ऋतावरि) अ० ३।१३।७। हे सत्यशीले (इन्द्रः) परमेश्वरः (सहस्रम्) बहून् (पात्रान्) रक्षणीयान् दानयोग्यान् पुरुषान् (सोमम्) मोक्षरूपममृतम् (त्वा) त्वया इत्यर्थः (अपाययत्) पानं कारितवान् (वशे) म० २ ॥