पण्डित क्षेमकरणदास त्रिवेदी
ईश्वर शक्ति की महिमा का उपदेश।
पदार्थान्वयभाषाः - (यज्ञपदी) यज्ञ [श्रेष्ठ व्यवहार] में स्थितिवाली, (इराक्षीरा) अन्न और जलवाली, (स्वधाप्राणा) अपनी धारण शक्ति से जानेवाली, (महीलुका) बड़ी दीप्तिवाली, (पर्जन्यपत्नी) मेघ की पालनेवाली (वशा) वशा [कामनायोग्य परमेश्वरशक्ति] (देवान्) विद्वानों को (ब्रह्मणा) वेद द्वारा (अपि एति) पहुँच जाती है ॥६॥
भावार्थभाषाः - विद्वान् लोग श्रेष्ठ कामों से वेद द्वारा ईश्वरशक्ति का ज्ञान प्राप्त करते हैं ॥६॥
टिप्पणी: ६−(यज्ञपदी) पद स्थैर्ये गतौ च-अच् ङीप्। यज्ञे श्रेष्ठव्यवहारे पदं स्थानं यस्याः सा (इराक्षीरा) इरा अन्नम्-निघ० २।७। क्षीरमुदकम्-निघ० १।१२। इरा च क्षीरं च इराक्षीरम्, ततो मत्वर्थे अर्शाद्यच्, टाप्। अन्नजलवती (स्वधाप्राणा) स्वधया स्वधारणशक्त्या प्राणिति जीवतीति सा तथा−भूता (महीलुका) रुच दीप्तावभिप्रीतौ च-क्विप्, टाप्। महती रुचा दीप्तिर्यस्याः सा (वशा) म० २। कमनीया परमेश्वरशक्तिः (पर्जन्यपत्नी) देवपत्न्यो देवानां पत्न्यः-निरु० १२।४४। मेघस्य पालयित्री (देवान्) विदुषः पुरुषान् (अपि) एव (एति) प्राप्नोति (ब्रह्मणा) वेदद्वारा ॥
