वांछित मन्त्र चुनें
120 बार पढ़ा गया

सोम॑मेना॒मेके॑ दुह्रे घृ॒तमेक॒ उपा॑सते। य ए॒वं वि॒दुषे॑ व॒शां द॒दुस्ते॑ ग॒तास्त्रि॑दि॒वं दि॒वः ॥

मन्त्र उच्चारण
पद पाठ

सोमम् । एनाम् । एके । दुह्रे । घृतम् । एके । उप । आसते । ये । एवम् । विदुषे । वशाम् । ददु: । ते । गता: । त्रिऽदिवम् । दिव: ॥१०.३२॥

अथर्ववेद » काण्ड:10» सूक्त:10» पर्यायः:0» मन्त्र:32


पण्डित क्षेमकरणदास त्रिवेदी

ईश्वर शक्ति की महिमा का उपदेश।

पदार्थान्वयभाषाः - (एके) कोई-कोई [महात्मा] (एनाम्) इससे (सोमम्) ऐश्वर्य को (दुह्ने) दुहते हैं, (एके) कोई-कोई [इस के] (घृतम्) तत्त्व का (उप आसते) सेवन करते हैं, (ये) जिन्होंने (एवम्) ऐसे (विदुषे) विद्वान् को (वशाम्) वशा [कामनायोग्य परमेश्वरशक्ति] का (ददुः) दान किया है, (ते) वे (दिवः) विजय के (त्रिदिवम्) तीन [आय, व्यय, वृद्धि] के व्यवहारस्थान में (गताः) पहुँचे हैं ॥३२॥
भावार्थभाषाः - ऋषि लोग ईश्वरशक्ति के विचार से अपना ऐश्वर्य और और ज्ञान बढ़ाते और अन्य विद्वानों को उपदेश करके संसार में विजयसीमा तक पहुँचते हैं ॥३२॥
टिप्पणी: ३२−(सोमम्) ऐश्वर्यम् (एनाम्) वशाम् (एके) महात्मानः (दुह्रे) दुह प्रपूरणे-लट्। बहुलं छन्दसि। पा० ७।१।४१। तलोपः। दुहते। प्रपूरयन्ति (घृतम्) तत्त्वम् (एके) (उपासते) सेवन्ते (ये) विद्वांसः (एवम्) अनेन प्रकारेण (विदुषे) विदते−जानते पुरुषाय (वशाम्) म० २। कमनीयां परमेश्वरशक्तिम् (ददुः) दत्तवन्तः (ते) विद्वांसः (गताः) प्राप्ताः (त्रिदिवम्) अ० १०।९।५। त्रयाणां दिवानामायव्ययवृद्धिव्यवहाराणां स्थानम् (दिवः) अ० १०।९।५। विजयस्य ॥