वांछित मन्त्र चुनें

विषि॑तं ते वस्तिबि॒लं स॑मु॒द्रस्यो॑द॒धेरि॑व। ए॒वा ते॒ मूत्रं॑ मुच्यतां ब॒हिर्बालिति॑ सर्व॒कम् ॥

मन्त्र उच्चारण
पद पाठ

विऽसितम् । ते । वस्तिऽबिलम् । समुद्रस्य । उदधेःऽइव ।एव । ते । मूत्रम् । मुच्यताम् । बहिः । वाल् । इति । सर्वकम् ॥

अथर्ववेद » काण्ड:1» सूक्त:3» पर्यायः:0» मन्त्र:8


0 बार पढ़ा गया

पण्डित क्षेमकरणदास त्रिवेदी

शान्ति के लिये उपदेश।

पदार्थान्वयभाषाः - (ते) तेरा (वस्तिविलम्) मूत्रमार्ग (विषितम्) खोल दिया गया है, (इव) जैसे (उदधेः) जल से भरे (समुद्रस्य) समुद्र का [मार्ग]। (एव) वैसे ही...। म.६ ॥८॥
भावार्थभाषाः - मन्त्र ७ देखो ॥
टिप्पणी: ८−वि-सितम्। वि+षो अन्तकर्मणि−क्त, यद्वा, षिञ् बन्धे-क्त। विमुक्तम् वस्ति-विलम्। मं० १। वस्ति+विल स्तृतौ-क। मूत्रस्य छिद्रं मार्गम्। समुद्रस्य। स्फायितञ्चिवञ्चि०। उ० २।१३। इति सम्+उन्दी क्लेदने-रक् सम्यक् उनत्ति क्लेदयति जलेन जगत् इति समुद्रः। समुद्रः कस्मात् समुद्द्रवन्त्यस्मादापः समभिद्रवन्त्येनमापः सम्मोदन्तेऽस्मिन् भूतानि समुदको भवति समुनत्तीति वा−निरु० २।१०। समुद्रः=अन्तरिक्षम्−निघ० १।३। सागरस्य। उदधेः। कर्मण्यधिकरणे च। पा० ३।३।९३। इति उद वा उदक+डुधाञ् धारणपोषणयोः−कि। उदकपूर्णस्य। अन्यत् पूर्ववत् मं० ६ ॥