Devata: अग्निः
Rishi: प्रयोगो भार्गव अग्निर्वा पावको बार्हस्पत्यः ; अथवाग्नी गृहपतियविष्ठौ सहसः सुतौ तयोर्वान्यतरः
Chhanda: पादनिचृद्गायत्री
Swara: षड्जः
Viewed 380 times
प्रचे॑तसं त्वा क॒वेऽग्ने॑ दू॒तं वरे॑ण्यम् । ह॒व्य॒वाहं॒ नि षे॑दिरे ॥
English Transliteration
Mantra Audio
pracetasaṁ tvā kave gne dūtaṁ vareṇyam | havyavāhaṁ ni ṣedire ||
Pad Path
प्रऽचे॑तसम् । त्वा॒ । क॒वे॒ । अग्ने॑ । दू॒तम् । वरे॑ण्यम् । ह॒व्य॒ऽवाह॑म् । नि । से॒दि॒रे॒ ॥ ८.१०२.१८
Rigveda » Mandal:8» Sukta:102» Mantra:18
| Ashtak:6» Adhyay:7» Varga:12» Mantra:3
| Mandal:8» Anuvak:10» Mantra:18
HARISHARAN SIDDHANTALANKAR
उपासना का फल
Word-Meaning: - [१] हे (कवे) = क्रान्तदर्शिन् सर्वज्ञ (अग्ने) = अग्रेणी प्रभो ! (प्रचेतसम्) = प्रकृष्ट ज्ञानवाले, प्रकृष्ट चेतना को प्राप्त करानेवाले, (त्वा) = आपको (निषेदिरे) = देव लोग उपासित करते हैं, आपके चरणों में बैठते हैं। [२] उन आपको देव उपासित करते हैं, जो (दूतम्) = ज्ञान के सन्देश को प्राप्त करानेवाले हैं। अतएव (वरेण्यम्) = वरणीय हैं। प्रभु के वरण में ही कल्याण है। प्रकृति का वरण हमें पीस डालता है। प्रभु का वरण होने पर प्रकृति हमारी सेवा करती है। (हव्यवाहम्) = वस्तुतः प्रभु ही सब हव्य पदार्थों को प्राप्त करानेवाले हैं।
Connotation: - ज्ञान भावार्थ- प्रभु के चरणों में बैठनेवाला व्यक्ति [क] प्रकृष्ट चेतना को प्राप्त करता है, सन्देश को सुनता है, [ग] प्रकृति से सेवित होता है, [घ] सब हव्य पदार्थों को प्राप्त करता है।
DR. TULSI RAM
Word-Meaning: - O wise and visionary, poetic maker, Agni, divinities of nature and humanity, wise sages, have honoured and established you as wide awake, all present carrier and harbinger of yajnic materials of existence, catalyser of evolutionary development and the power worthy of choice for living the good life.
