Go To Mantra
Viewed 424 times

गर्भे॑ मा॒तुः पि॒तुष्पि॒ता वि॑दिद्युता॒नो अ॒क्षरे॑। सीद॑न्नृ॒तस्य॒ योनि॒मा ॥३५॥

English Transliteration

garbhe mātuḥ pituṣ pitā vididyutāno akṣare | sīdann ṛtasya yonim ā ||

Mantra Audio
Pad Path

गर्भे॑। मा॒तुः। पि॒तुः। पि॒ता। वि॒ऽदि॒द्यु॒ता॒नः। अ॒क्षरे॑। सीद॑न्। ऋ॒तस्य॑। योनि॑म्। आ ॥३५॥

Rigveda » Mandal:6» Sukta:16» Mantra:35 | Ashtak:4» Adhyay:5» Varga:27» Mantra:5 | Mandal:6» Anuvak:2» Mantra:35


SWAMI DAYANAND SARSWATI

फिर ईश्वर कैसा है, इस विषय को कहते हैं ॥

Word-Meaning: - हे विद्वान् जनो ! जो (अक्षरे) नहीं नाश होनेवाले अपने रूप, कारण वा जीव में (ऋतस्य) सत्य के (योनिम्) गृह को (आ) सब ओर से (सीदन्) प्राप्त होता हुआ (मातुः) माता का जैसै, वैसे भूमि का और (पितुः) पिता का जैसै सूर्य्य का (पिता) पालक और (गर्भे) गर्भ में (विदिद्युतानः) विशेष करके प्रकाशमान है, उसको सम्पूर्ण संसार का जनक जानो ॥३५॥
Connotation: - हे मनुष्यो ! जो उत्पन्न करने वालों का उत्पादक, प्रकाशकों का प्रकाशक है, उसकी सब लोग उपासना करें ॥३५॥

HARISHARAN SIDDHANTALANKAR

'गर्भे मातुः, पितुः पिता'

Word-Meaning: - [१] ['द्यौः पिता, पृथिवी माता'] वे प्रभु (मातुः गर्भे) = इस मातृतुल्य पृथिवी के मध्य में है। इस प्रभु की सत्ता के कारण ही इस पृथ्वी में सर्वत्र पुण्य गन्धन्दी उपस्थिति है 'पुण्यो गन्धः पृथिव्याञ्च'। वे (पितुः पिता) = द्युलोक रूप पिता के भी पिता [पालक] हैं। आकाश में 'शब्द रूप से इन्हीं का निवास है' 'शब्दः खे' । अक्षरे विनाशी वेद ज्ञान में विदिद्युतान: विशिष्टरूप से दीप्त हो रहे हैं 'सर्वे वेदाः यत् पदं आमनन्ति' । सब वेद के शब्दों में इस प्रभु का ही प्रतिपादन हो रहा है। [२] ये प्रभु (ऋतस्य योनिं आसीदन्) = ऋत के मूल उत्पत्ति स्थान में स्थित होते हैं । वस्तुतः ऋत को जन्म देनेवाले ये प्रभु ही हैं। 'ऋतञ्च सत्याञ्चाभीद्धात्तपसोध्यजायत'। इस ऋत को अपनाते हुए हम भी अपने हृदयों को प्रभु का अधिष्ठान बना पाते हैं।
Connotation: - भावार्थ- यह पृथिवी माता तथा द्यौः पिता तुल्य हैं। ।

SWAMI DAYANAND SARSWATI

पुनरीश्वरः कीदृशोऽस्तीत्याह ॥

Anvay:

हे विद्वांसो ! योऽक्षर ऋतस्य योनिमाऽऽसीदन्मातुः पितुश्च पिता गर्भे विदिद्युतानोऽस्ति तं सर्वस्य विश्वस्य जनकं विजानन्तु ॥३५॥

Word-Meaning: - (गर्भे) आभ्यन्तरे (मातुः) जनन्या इव भूमेः (पितुः) जनक इव सवितुः (पिता) पालकः (विदिद्युतानः) विशेषेण प्रकाशमानः (अक्षरे) अविनाशिनि स्वरूपे कारणे जीवे वा (सीदन्) (ऋतस्य) सत्यस्य (योनिम्) गृहम् (आ) समन्तात् ॥३५॥
Connotation: - हे मनुष्या ! यो जनकानां जनकः प्रकाशकानां प्रकाशकोऽस्ति तं सर्वं उपासीरन् ॥३५॥

DR. TULSI RAM

Word-Meaning: - Agni, life of life and light of the universe, present in the interior of mother earth, sustainer of the sun, father of earth and her children, shining in his own eternal self, in the individual soul and in the world of imperishable Prakrti, the spirit of the universe, pervades and inspires the ruling laws of eternal truth and the world of existence.

ACHARYA DHARMA DEVA VIDYA MARTANDA

What is character of God is told again.

Anvay:

O highly learned persons ! know that God to be the Father of the whole world, Who being seated in the immortal soul and in His own imperishable nature and pervading the home of truth (absolutely true) is the Father of the mother earth and father-like sun and is resplendent within all.

Word-Meaning: - N/A
Connotation: - O men! you should all adore that one God who is the Father of the fathers and Illuminator of the luminaries.

MATA SAVITA JOSHI

N/A

Word-Meaning: - N/A
Connotation: - हे माणसांनो ! जो निर्माणकर्त्याचा निर्माणकर्ता, प्रकाशकांचा प्रकाशक आहे त्याचीच सर्व लोकांनी उपासना करावी. ॥ ३५ ॥